"Mi jo, wat een sjikke prijzen!" (+video)

Print

Mi jo, wat een sjikke prijzen! (+video)

Genk - De typische citétaal uit Genk begint zich steeds meer te verspreiden onder de Limburgse jeugd. Ook in andere steden en gemeenten nemen jongeren uitdrukkingen als “gans geflipt,” en “wasgebezig?” in de mond. “Citétaal wordt steeds meer een algemene jongerentaal. Met dank aan nieuwe media als You Tube en Facebook,” zegt onderzoekster Stefania Marzo.

De citétaal in Genk is oorspronkelijk de taal van de Italiaanse, Griekse, Turkse en Marokkaanse migranten die na WO II naar Genk kwamen om er in de mijnen van Waterschei, Winterslag en Zwartberg te werken. Hun arbeidershuisjes rond de mijnen vormden de cités, kleine woongemeenschappen waarin iedereen een mengelmoes van die talen met het Nederlands begon te spreken, om zich onderling verstaanbaar te maken.

Grappig

Het cités is ondertussen vooral een jongerentaal, en die wordt lang niet alleen meer door allochtonen gesproken. Uit een steekproef van Stefania Marzo, een Genkse die interculturele communicatie doceert aan de Hogeschool Gent, blijkt dat bijna één op drie autochtone Vlaamse jongeren in Genk het cités vaak of altijd spreekt. “Als ze cités spreken, doen ze dat vooral omdat het een gewoonte geworden is en omdat ze het grappig vinden. Het gekleurde karakter van de taal is voor hen geen issue.” Opvallendste kenmerken van dat cités zijn dat de ‘s’ altijd wordt uitgesproken als ‘sj’ zoals in het alombekende ‘sjtijl’, en de veralgemening van het lidwood ‘de’. Zoals in ‘de meisje’, en ‘de huis.’ Marzo: “Het gebruik van slechts één lidwoord zie je in heel veel Europese jongerentalen terugkomen. Het is een typisch vereenvoudigingsfenomeen. Vandaar ook dat er maar één aanwijzend voornaamwoord (die) is.”

Typisch

Het Algemeen Cités duikt de laatste paar jaar steeds vaker buiten de Genkse mijngemeenschappen op. “Ook in Bree en Meeuwen- Gruitrode merken we dat jongeren woorden en uitdrukkingen uit het typische cités overnemen. Voorlopig zien we dat die verspreiding zich eerder in de aangrenzende gemeenten voordoet, maar het onderzoek is nog niet afgerond.” Vooral via contacten tussen scholen wordt het taaltje verspreid, zegt Marzo, al weren leerkrachten het cités nog het liefst uit hun klassen. “Ze zien het meestal als een bedreiging voor het standaard Nederlands.”

Dat woorden en uitdrukkingen als ‘bordel’, ‘fataal’ en ‘vies veel’ zo vlot opgepikt worden door de overige Limburgse jeugd, wijt de onderzoekster aan hun voorkomen op nieuwe media als YouTube en het internet in het algemeen. “Op YouTube zijn tientallen filmpjes terug te vinden van jongeren die cités spreken.” Zo hebben een paar gasten van jeugdhuis Eldorado in Winterslag een video gepost waarin ze op een grappige manier een aantal basisbegrippen van het cités uit de doeken doen. Verder zijn er veel clips van groepen uit de florerende Genkse hiphopscéne terug te vinden op de site. “Een goed voorbeeld is rapper Don Luca, een derde generatie Italiaan. Zijn teksten zijn vaak een mix van cités en Nederlands.” Op de netwerksite Facebook prijkt ondertussen een pagina die exclusief aan het cités is gewijd en al honderden fans heeft.

Reclameslogan

Nog een aanwijzing dat de citétaal haar mijnverleden overstijgt, vond Marzo op een Genkse lijnbus. Die was door electronicagigant Media Markt met reclameslogans in het Algemeen Cités beplakt. “Mi jo, wat een stijle keuze - vies veel” en “Mi jo, wat een sjikke prijzen - vies weinig.” De zinnetjes komen uit de koker van Peter Fransen, marketingofficer bij Media Markt in Hasselt. “We wilden de mensen op een grappige, vlotte manier aanspreken in Genk. Ondertussen weet iedereen in Genk dat de jeugd er het cités gebruikt, en dus ben ik wat op internet gaan surfen om een paar toffe slogans te vinden. Via Wikipedia vond ik al heel wat. ” De firma kreeg veel positieve reacties op de Citébus, die gedurende heel 2008 door het centrum van Genk reed. “Ik sluit niet uit dat we in de toekomst nog eens reclame maken in het cités,” aldus Fransen.

Hip

Hoe hip het cités ook lijkt op dit moment, de kans dat de taal ook buiten de Limburgse grenzen treedt, is klein. “Op korte termijn denk ik niet dat ze wordt opgepikt door jongeren in andere provincies,” zegt Marzo. “Al weet je dat nooit 100 procent zeker. Het probleem zit ‘m misschien voor een stuk in de verstaanbaarheid. Mijn Gentse studenten bijvoorbeeld verstaan het cités heel moeilijk. Maar binnen Limburg is er zeker nog potentieel.”

Kirsten BERTRAND


Immo

Auto's in de kijker

Jobs in de regio