Landuyt wil vrijspraken door procedurefouten beperken

Print
Landuyt wil vrijspraken door procedurefouten beperken

Landuyt wil vrijspraken door procedurefouten beperken

De Kamercommissie Justitie keurde zopas een wetsvoorstel van Renaat Landuyt (sp.a) over de "nietigheden" goed. Daardoor moeten minder criminelen vrijkomen door procedurefouten. N-VA, VB en Groen onthielden zich.

Het probleem is bekend. Politie of gerecht maken een procedurefout en daardoor moeten bepaalde criminelen worden vrijgelaten of vrijgesproken. Dat leidt meestal tot veel ophef bij de publieke opinie. De filosofie achter deze regeling is nochtans duidelijk: in een rechtsstaat moeten politie en gerecht zelf de regels respecteren. Onwettige huiszoekingen en telefoontaps kunnen dus niet, omdat ze tot willekeur kunnen leiden. Bewijs dat het gerecht zo in handen krijgt is nietig en het mag dus niet meer gebruikt worden. Dat is de filosofie achter de wet.

Antigoon

Om ervoor te zorgen dat toch niet al te veel grote criminelen de dans zouden ontspringen door allerlei procedurele futiliteiten, ontwikkelde het Hof van Cassatie op 14 oktober 2003 de "Antigoonregeling". Die werd ondertussen door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens gesteund.

Landuyt giet die Antigoonregeling nu in een wet. Volgens Antigoon kan onwettig verkregen bewijsmateriaal alleen nietig verklaard worden in drie gevallen:

  • Als de wet uitdrukkelijk zegt dat het bewijs nietig is als een bepaalde regel niet gevolgd is. Dat is maar uiterst zelden het geval.
  • Als de procedurefout de betrouwbaarheid van het bewijs aantast. Dat is bv. het geval bij een bekentenis verkregen onder foltering.
  • Als het gebruik van het bewijs in strijd is met het recht op een eerlijk proces.

Om na te gaan of dit laatste zo is, moet de rechter volgens een Cassatie-arrest van 23 maart 2004 rekening houden met drie criteria: werd de fout opzettelijk begaan; hoe ernstig is gepleegde misdrijf; heeft de procedurefout gevolgen voor de schuldvraag (dus: is betrokkene manifest schuldig, maar ontspringt hij de dans door de procedurefout). Maar deze laatste drie punten komen niét in de wet.

De Antigoonregels zullen volgens Landuyt gelden vanaf het begin van het onderzoek.

Lege doos

Sophie De Wit (N-VA) zegde dat dit wetsvoorstel "helemaal niéts verandert: deze rechtspraak bestaat immers al sinds 2003. Maar door de formulering van het voorstel-Landuyt komt er nu wel een verschillende regeling voor buitenlands en binnenlands onrechtmatig bewijs". Ook Stefaan Van Hecke (Groen) stelde dat dit wetsvoorstel "een lege doos met een grote strik is".

Néé, zo zegde Landuyt. "Dit voorstel verandert wel degelijk iets. Lagere rechters passen deze Antigoonregels immers niet altijd toe en Cassatie moet die nog regelmatig terugfluiten. Het is juist aan de beslissingen van die lagere rechters dat wij ons ergeren. Ze zullen zich nu moeten houden aan die regels. We beslissen immers dat iedere rechter zich van in het begin aan deze regels moet houden".

JDW
Foto Belga