Mens bouwde eerst theaters en pas daarna huizen

Toen de mens overstapte van het zwerversbestaan naar het honkvaste boerenleven ongeveer 10.000 jaar geleden, bouwde hij niet eerst huizen, maar wel culturele verzamelplaatsen. De oudste permanente bouwsels die nu in het Midden-Oosten worden ontdekt, wijzen in die richting.

ghouben

De overgang van het nomadische naar het sedentaire leven - de neolithische revolutie - is blijkbaar anders verlopen dan men vermoedde. Als deze interpretatie klopt, hebben de eerste boeren gemeenschapsplaatsen gebouwd - voor de gezamenlijke verwerking van planten of voor culturele activiteiten - en zijn ze pas eeuwen later overgegaan tot het bouwen van dorpen.

Over de vondsten van nederzettingen die vanaf 10.000 jaar geleden in de regio Turkije, Syrië en Jordanië ontstonden, zijn archeologen het eens: dat zijn clusters van individuele huizen. In Çatalhöyük in Turkije bijvoorbeeld is een 9.500 jaar oud dorp gevonden dat duizenden mensen huisvestte in een soort honingraat: tegen elkaar gebouwde hutten van klei en steen waar de bewoners langs een opening in het dak naar binnen moesten.

Maar op de allervroegste neolithische vindplaatsen, die teruggaan tot 11.700 jaar geleden, zijn bouwsels aangetroffen waarvan de bestemming niet zo duidelijk valt af te lezen.

Volgens het wetenschappelijke magazine Science Magazine is op een vindplaats in het zuiden van Jordanië, genaamd Wadi Faynan, een grote ovaalvormige constructie ontdekt die in gebruik was tussen 11.600 en 10.200 jaar geleden. Naar de normen van die tijd gaat het om een kolossaal gebouw van 22 op 19 meter waarin rijen banken uit steen staan. Op sommige banken zijn decoratieve patronen aangebracht. Er zijn ook gaten voor palen te zien, hoogstwaarschijnlijk om de dakconstructie te dragen.

Een luchtfoto van de site vindt u op Science Magazine.

"Deze constructie lijken alles te maken te hebben met de gemeenschap, en niet met individuele gezinnen. De rituele gemeenschappelijke activiteiten die er plaats vonden, waren nuttig om voldoende mensen samen te brengen om oogsten te verwerken", zo stelt het archeologische team onder leiding van de Brit Bill Finlayson. Dankzij dit gemeenschappelijk werk of vertier werden banden gesmeed die wellicht generaties lang stand hielden.

Waar die eerste boeren dan wel woonden, blijft min of meer een open vraag. Vermoedelijk in kleine kampen in open lucht in de buurt van hun stenen gemeenschapsgebouw.

(Beeld Photonews)