Graffiti op zaterdag

Tijdelijk verward

Print
Tijdelijk verward

Tijdelijk verward

Aflevering nr. 1110 - Zondag mijn eerste vlinder gezien - een oranje. De dag erop nog een - een witte. Is de lente dan eindelijk daar?

Op mijn wandeling hoorde ik een koolmees die hard floot. Ik heb ooit aan mijn zonen uitgelegd dat het lied van de koolmees klinkt zoals iemand die ‘Doe dit! Doe dat!’ roept. Thuis begreep mijn vrouw er niets van toen de zonen haar als ‘koolmees’ aanspraken.

* * *

Verwarring troef. De afgelopen dagen zoek ik voortdurend naar mijn sleutels, portefeuille en notitieboekje. Het heerlijke weer van de afgelopen dagen is eigenlijk de oorzaak van de verwarring. Overdag lekker warm, ’s nachts nog koud. Als ik de deur uitga weet ik eigenlijk nooit welke jas ik nodig ga hebben - mijn winter- of jeansjasje - of misschien helemaal geen. Elke jas heeft zijn eigen zakken waarin mijn ‘gerief’ past - autosleutels rechts in de winterjas, links in het jeansjasje, notitieboekje linkerbinnenzak in de winterjas, linker borstzakje van het jeansjasje. Tijdens de overgang van winter naar lente is het dus iedere dag tasten en zoeken.

* * *

In een droom veranderde Chuang Tzu in een vlinder,
En de vlinder veranderde in Chuang Tzu toen hij wakker werd.
Wie was nu echt - de vlinder of de man?...”

Li Po (701-762)

* * *

Vriend Hedley uit Michigan sukkelt de laatste weken wat met zijn gezondheid. Maandag belde ik hem met Skype op de computer - hij zag er stukken beter uit dan de vorige keer. Hij draaide het computerscherm zodat ik zijn tuin kon zien - er lag nog wat sneeuw, de krokussen en narcissen zaten nog onder de aarde.
Hedley en ik studeerden 35 jaar geleden in Londen. Daarna verloren we elkaar wat uit het oog. Soms zagen we elkaar tien, vijftien jaar lang niet. Maar dankzij Skype praten we nu om de twee, drie weken en dat kost geen rooie euro - noch dollarcent. Ik zie hem in zijn woonkamer zitten, hij mij in m’n bureau. Hij kan me dingen tonen - een goed boek dat hij aan het lezen is of een foto - soms zie ik zijn vrouw even langs lopen en hoor haar ‘hi Frans!’ zeggen, soms loopt hun hond Maggy even in beeld. Skype is het soort communicatiemiddel waarvan we zelfs een jaar of tien geleden alleen maar konden dromen. Vandaag de gewoonste zaak.
De digitale technologie maakt dit mogelijk door de werkelijkheid in reeksen van ‘enen’ en ‘nullen’ te vertalen - ‘aan’ en ‘uit’ signalen zijn de taal van de computer. Dankzij die taal schrijven en lezen we digitale boeken, schieten digitale kiekjes en films, werken en spelen we met onze smartphones en iPads.

* * *

Mijn oudste is vijftien - hij vindt de virtuele wereld zo vanzelfsprekend dat hij niet wist wat hij zag toen hij voor het eerst een platenspeler onder ogen kreeg, met de uitleg hoe een diamanten naald de groeven van een vinylplaat aftast.
Een andere keer toonde ik hem mijn oude fototoestel en vertelde hoe beeld op film en niet op een geheugenkaart geplaatst wordt. Hij was zo gefascineerd dat hij nu met niets anders nog kiekjes schiet. Hij heeft ondertussen in een donkere kamer mogen helpen bij het ontwikkelen van film - hij straalde van geluk toen hij thuiskwam.
’s Avonds, in bed, luistert hij naar mijn oude kortegolf-radio - “Dát is pas radio, papa!” Toen hij hoorde dat er nog een schrijfmachine op zolder stond, kon hij niet wachten om het ding naar beneden te brengen om erop te typen.
Als hij het over ‘analoge’ gebruiksvoorwerpen heeft, hoor ik hem woorden als ‘écht’ en ‘tastbaar’ gebruiken. Digitaal heeft dat niet. Mijn zoon - mens van de toekomst - beseft dat met het verdwijnen van de analoge wereld van zijn vader - mens van het verleden - we iets verloren hebben zonder dat we ons daar helemaal bewust van zijn. Misschien is het toch belangrijk om over de opeenvolging van tijdperken na te denken als we net in die overgang leven - in tijdelijke verwarring.

* * *

Tijdelijke verwarring ook in de wereld van de politiek. In België hebben we een regering van ‘lopende zaken’. Het ontslagnemende team lijkt nooit ontslag te zullen nemen. Doet me denken aan de paradox van Zeno, over de pijl die naar een roos afgeschoten wordt maar die nooit raakt. Zeno redeneerde dat de pijl eerst de helft van de afstand naar de roos aflegt, en daarna nog eens de helft van die afstand, dan opnieuw de helft van die afstand, enz... Op die manier wordt de afstand tussen pijl en roos wel kleiner, maar raken doet de pijl de roos nooit.
Ook internationaal heerst er verwarring. De kranten blokletterden maandagochtend dat het westen de oorlog aan Libië heeft verklaard - maar niemand weet precies wat het doel van de actie is, wie er aan de leiding staat, of wanneer de operatie als beëindigd mag beschouwd worden. En wie zijn die rebellen precies voor wie we de wapens opnemen? Drôle de guerre.

* * *

In een droom veranderde Chuang Tzu in een vlinder,
en de vlinder veranderde in Chuang Tzu toen hij wakker werd.
Wie was nu echt - de vlinder of de man?
Wie kent het einde van het eeuwige veranderen der dingen?
Het water dat naar de diepte van een verre zee stroomt
keert naar een ondiep klaterend beekje terug.
De man die buiten de stadswal meloenen kweekt,
was ooit de Prins van de Oostelijke Heuvel.
Zo moeten standen en rijkdommen verdwijnen.
Je weet dit en toch zwoeg je en zwoeg je voort - waarom?

Li Po (701-762)

* * *

Op mijn wandeling floot de koolmees opvallend hard. Ik luisterde en vroeg me af of het wel een koolmees was. Zijn ‘Doe dit! Doe dat!’ klonk korter, dieper dan gewoonlijk. En dan besefte ik dat het geen koolmees was, maar een tjiftjaf. Overal rondom me hoorde ik ze nu. De tjiftjaffen waren terug van Afrika. Nu is het lente.

Good luck en tot ziens.

Dr. Frans BAERT