Precies 200 jaar vrede tussen Zonhoven en Hasselt

Precies 200 jaar vrede tussen Zonhoven en Hasselt

Hasselt - 200 jaar na de ondertekening van het ‘vredesverdrag’ tussen Zonhoven en Hasselt, ligt de paalsteen die herinnert aan de grensconflicten er miserabel bij. Het monument aan de Paalsteenstraat lijkt op een ruïne. Maar er komt beterschap. Hasselt en Zonhoven willen er samen een nieuw pleintje aanleggen.
Hasselt en Zonhoven die gaan samenwerken, dat zou in de middeleeuwen en het ancien regime voorpaginanieuws geweest zijn. 500 jaar lang is er gevochten om het heidegebeid tussen beide gemeenten.

De aanstichter van de grenstwisten was graaf Lodewijk IV van Loon die op 23 augustus 1330 de heidegronden tussen Hasselt en Zonhoven schonk aan de stad Hasselt. De grens liep “tot waar men gewoon was te weiden met de beesten”.

Een vage omschrijving die vijf eeuwen lang zorgde voor plagerijen, vernielingen, gewapende aanvallen, inbeslagnames van vee en dies meer.

Gedwongen bedevaart

Hei lijkt waardeloos, maar was destijds zeer belangrijk voor de turfontginning, hennepteelt, imkerij en begrazing van het vee. Het was niet alleen een grensconflict tussen keuterboeren, maar op de achtergrond speelde een machts-strijd tussen de graven van Loon, de prinsbisschoppen van Luik en de heren van Vogelzang.

Talrijke processen brachten geen soelaas. Meestal won Hasselt het geding en werden de Zonhovenaren veroordeeld tot geldboetes, arrestaties, verplichte teruggave van vee of gedwongen bedevaarten. In 1481 probeerde het Loonse hooggerechtshof het geschil te beslechten door grenspalen te plaatsen in het midden van de betwiste zone, maar dat loste niets op.

Niet verder dan hier

In 1666 liet Maximiliaan Hendrik van Beieren, prinsbisschop van Luik, 21 grenspalen oprichten met aan de Zonhovenaren de duidelijke boodschap: Non ultra Sonhoviensis sus paena corporali (Zonhovenaren niet verder onder lijfstraf). Dit opschrift, gericht naar de grens met Zonhoven, schrikte de Zonhovenaren niet af.

Grenspalen werden uitgerukt en de prinsbisschop moest zelfs een militair detachement sturen om de gemoederen te bedaren. Honderd jaar later, in 1761, richtten zo’n 600 Zonhovenaren zware vernielingen aan omdat Hasselt stukken grond had verkocht uit het betwiste gebied.

Pas onder Napoleon werd er een vredesverdrag getekend. De Fransen werkten in 1811 een origineel compromis uit: de betwiste hei bleef Hasselts grondgebied, maar de gemeente Zonhoven werd er eigenaar van. Ook nu is dat nog altijd zo: vliegveld Kiewit en omgeving liggen in Hasselt, maar de gronden zijn van Zonhoven.

Nieuw pleintje en fietsroute

Naar aanleiding van 200 jaar vrede, zal het pleintje aan de paalsteen opgeknapt worden. Hasselt en Zonhoven hebben dat plan opgevat in een intergemeentelijk erfgoedproject.

“Het muurtje gaat weg, het wordt een open monument met een infobord, een zitbank en misschien wat bomen”, zegt Guido Pirotte van de Dienst Toerisme in Zonhoven. “De paalsteen wordt ook een van de attracties op een permanente fietsroute die begint en eindigt op het vliegveld van Kiewit. Het wordt een audiovisuele route met gps- of gsm-codes, zonder bewegwijzering.”

De festiviteiten zijn gepland voor begin oktober. Er komt dan ook een tentoonstelling met historische kaarten in het Stadsmus in Hasselt.br>


“Kuringen heeft 1.500 frank nooit betaald”

De paalsteen in de Paalsteenstraat op de grens met Hasselt, Zonhoven en Kuringen, is de enige die nog op zijn oorspronkelijke plaats staat. De andere zijn uitgetrokken of vernield. In Bokrijk staat nog wel een mooi exemplaar en ook op het Kerkplein in Zonhoven staat nog een grenspaal uit 1666.

Marcel Switten (85) van de Heemkundekring Zonhoven nam in 1953 het initiatief om de paalsteen in de Paalsteenstraat op te knappen.

“Het monument was helemaal vernield. Wij wilden het muurtje errond opnieuw laten metselen en er drie populieren bijzetten. We hebben toen 1.500 frank (bijna 40 euro, nvdr.) gevraagd aan de drie gemeenten. Hasselt en Zonhoven hebben betaald, maar van Kuringen hebben we niks gehad”, lacht Switten.

De populieren hadden ze destijds beter niet geplant, want de voorbije jaren is het muurtje ingestort onder het gewicht van de vallende takken.

Immo

Auto's in de kijker

Jobs in de regio