Zonder

21/02/'11 Graffiti Aflevering nr. 1106 - “Kijk! Een kevertje!” roept m’n zoon. Aan het eind van de wandeling zitten we samen op een heuvel. Ik laat mijn ogen over het natuurschoon rondom glijden. Hond Noola ligt voor onze voeten en geniet mee. Mijn jongste wijst naar een zwart insectje dat over het mos kruipt. Een gekruld haar van Noola ligt in zijn weg maar met een flinke stoot van zijn geschubde schouders duwt hij het obstakel gemakkelijk aan de kant. Het haar is misschien tien keer zo groot als de kever. Gaat zonder moeite.

Enkele weken geleden ben ik weer aan het wandelen geslagen. Heb ik altijd graag gedaan, maar een jaar of tien geleden was ik er veel intensiever mee bezig, tot ik last van m’n knieën begon te krijgen en het wat kalmpjes aan moest doen. Ik heb destijds nog een boekje over die wandelingen gepubliceerd, ‘De Weg Terug’.

Op het internet kwam ik onlangs iets tegen over de speciale wandelstokken waarmee je wandelaars vandaag de dag ziet stappen - niet die lange voor ‘Nordic walking’, maar dezelfde stokken die skiërs gebruiken. Volgens experten wordt daardoor gewicht van de knieën weggenomen en loop je dus minder risico op letsels. Ik was snel overtuigd en kocht mezelf een paar. Ik heb er nu al enkele tientallen kilometers mee gestapt en het loopt heel lekker. De knieën zijn het met me eens.

In een e-mail aan m’n vriend Marc, die geneesheer is en veel over dit soort dingen weet, vroeg ik zijn wetenschappelijke mening over dergelijke stokjes: wandelen mét of zonder? Hij schreef me dit antwoord terug: ‘Zoals aan alle ezels heeft onze lieve heer ons ook twee achterpoten gegeven; gebruiken jongen; tot ze tot aan je oren versleten zijn!’ Hij was dus voor ‘wandelen zonder’...

Ik antwoordde: ‘Doet me een beetje denken aan het advies tegen vliegreizen dat soms gegeven wordt: als het de bedoeling was geweest dat de mens kon vliegen, had God ons vleugels gegeven.’

Hij schreef terug dat hij misschien te snel gereageerd had en herinnerde me eraan dat hij ten slotte een ‘rare West-Vlaamse jongen’ is. Over enkele weken hebben we een afspraak om samen aan zee te gaan wandelen. Ik dus met, en hij zonder.

249 dagen zonder regering... Mij verbaast het niet. Pas na 646 dagen geruzie tussen de gemeenschappen kon over de kleur van de nieuwe autonummerplaten een beslissing genomen worden. Spreekt dus vanzelf dat het heel lang zal duren om over ernstiger dingen tot een akkoord te komen.

De mollen in m’n tuin hebben het gazon in een heuvellandschap herschapen. Een paar molshopen in de tuin vind ik niet erg maar nu loopt het de spuigaten uit. En ik weet waarom.

Enkele maanden geleden toonde mijn buurvrouw me een toestelletje dat ze in een winkel in Aken had gekocht. Een plastic staafje om in de grond te steken, met een zonnepaneeltje en een zoemer die om de 25 seconden van zich laat horen. Het zachte geluid zou mollen op de heupen werken en hen aanmoedigen om naar stillere oorden te verhuizen. Aan de andere kant van de haag zit nu geen enkele mol meer, maar aan deze kant...

Gisteren kreeg ik van mijn buurvrouw een cadeautje: zo’n ‘molverdrijfzoemer’. Zonder schuldgevoelens?

Mijn zoon vraagt me of er giftige kevers zijn. Het insectje is ondertussen op zijn hand gekropen. “Als ze giftig waren zouden we daar wel iets over gehoord hebben”, stel ik hem gerust. Hij knikt. Geïnspireerd door Noola die ons laat weten dat ze ten volle geniet zonder daar woorden voor nodig te hebben, maak ik een opmerking: “Dit is pas genieten. Hier zijn geen woorden voor...” Mijn zoon denkt na en zegt: “En toch zijn er woorden voor, papa.”

Ik had het over een soort genot dat de taalwereld overstijgt. Hij ziet nog de mogelijkheid om met woorden de mooiste dingen te kunnen vatten en vorm te geven. We hebben beiden gelijk, zeg ik. Hij knikt weer. Zonder woorden.

YouTube is een van de mooiste geschenken van het internet. Vooral voor liefhebbers van klassieke muziek is de website een zegen. Verschillende uitvoeringen van composities kan je er zonder moeite vinden en vergelijken. De ontroerendste YouTube-clip vind ik deze: ‘Alfred Cortot: Master Class on Schumann Kinderszenen (1953)’.

In de clip legt Cortot aan een jonge pianiste uit hoe je een stuk van Schumann moet spelen. Het is van een sublieme verfijndheid die haast niet meer van deze wereld is. Niet alleen de muziek, maar ook de beelden. Door het schaduwspel in de zwart-wit opname, lijkt het of het zwart van het pak van Cortot en dat van de piano helemaal in de achtergrond zijn weggesmolten. Je ziet alleen nog Cortots gelaat zweven, alsof de man zonder lichaam speelt. Totaal ‘gespiritualiseerd’ is hoe ik zijn uitvoering zou samenvatten. Cortot legt aan zijn leerlinge uit hoe je dit stuk niet mag spelen, maar het moet dromen. Muziek, zonder noten.

‘Zonder’ zonder ‘r’ is: ‘zonde’. Is het ene woord verwant met het andere? Of is dat toeval? Soms komen de twee woorden elkaar ook tegen, zoals in: ‘Hij die zonder zonde is werpe de eerste steen.’ Of als iets ontbreekt, zoals bij het proeven van een zoutloos gerecht: ‘Het is zonde zonder zout.’

Eind maart gaat BBC World Radio zijn uitzendingen naar West-Europa op de middengolf staken. De beslissing past in de recent aangekondigde besparingsmaatregelen – 650 mensen verliezen hun baan. Al veertig jaar luister ik naar 648 AM. Het gevoel van intimiteit bij het luisteren naar stemmen uit alle hoeken van de wereld, kan je nooit door televisie of digitale media vervangen. Leven zonder 648 AM...

Zonder woorden, zonder molshopen, zonder stokken... Het woord ‘zonder’ is zowaar een heuse ‘verdwijnact’! Maar ‘zonder zonder’ is toch: ‘mét’.

Good luck en tot ziens.

Dr. Frans BAERT