Wawona

15/07/'11 Graffiti Aflevering nr. 1125 - Het plaatsje Wawona in noordelijk Californië telt 169 inwoners. Het ligt in ‘Yosemite (uitspr.: ‘josèmittie’) National Park’.

Over de betekenis van het woord ‘Wawona’ zijn de meningen verdeeld. Het woord zou indiaans zijn voor ‘grote boom’ omdat er in Wawona sequoia-bomen groeien. Sequoia’s zijn de hoogste en dikste bomen ter wereld en kunnen duizenden jaren oud worden. Anderen geloven dat het woord naar het ‘wo-wo’ geroep van de uil verwijst - een geluid dat door de indianen van de streek zeer gevreesd wordt omdat de uil volgens de traditie aankondiger is van de dood.

Jaarlijks telt Yosemite tientallen slachtoffers. Bergbeklimmers en wandelaars vallen in ravijnen of in het woelige water van bergstromen en vinden de dood. De zwarte beren in het park vallen bezoekers aan, breken tenten en de deuren van auto’s open waarin mensen eten hebben laten liggen.

Volgens een indiaan van de Paiute-stam heeft het woord ‘Wawona’ niets met een grote boom of het geroep van een uil te maken, maar verwijst het naar een stammentwist in Yosemite. Vóór de komst van de blanken was de Paiute-stam er oppermachtig. De Paiute-stam viel regelmatig de zwakkere Wah-Wah-stam aan en kidnapte hun jonge vrouwen.
Toen de blanken het gebied probeerden te veroveren, sloten ze een bondgenootschap met de Wah-Wah, die in ruil wapens kregen waarmee zij nu de Paiute konden aanvallen om hun vrouwen terug te krijgen. Een van de vrouwen kreeg de naam ‘Wah-Wah-naa’h’, wat zoveel betekent als ‘van het land van de mannen van de Wah-Wah’, vandaar ‘Wawona’.

Overal zaten ze in het Wawona-hotel, de vervelende vliegen. Het personeel legde uit dat chemische producten niet mochten gebruikt worden om de vliegen weg te krijgen omdat het hotel in een beschermd natuurgebied ligt.
Het was een ongemak dat de hotelgasten er zonder morren leken bij te nemen. Mijn schoonbroer deed zelfs niet meer de moeite om een opdringerige vlieg weg te slaan. Toen het insect in het restaurant op zijn bord ging zitten, gaf hij het de naam ‘Maggy’. De vlieg viel hem daarna niet meer lastig. De volgende dag zat Maggy bij het ontbijt zelfs op hem te wachten...
We waren te gast in het historische Wawona-hotel dat in 1876 werd gebouwd - een van de oudste hotels in Californië en beschermd erfgoed. In de kamers van de Wawona is er geen televisie, telefoon of minibar en ontbreken soms ook badkamer en toilet, en toch zit het hotel elke zomer bomvol. De Wawona werd helemaal in hout opgetrokken in de stijl van de gebouwen van Nieuw-Engeland. Overnachten in het hotel is een belevenis in een jonge staat als Californië waar bijna geen enkele gebouw ouder is dan een eeuw. Bovendien ligt de Wawona vlakbij een woud met sequoia-bomen die zo groot zijn dat een groep mensen door een gat in de stam kan stappen. Op een klein half uur ben je in de beroemde Yosemite-vallei met spectaculaire rotsen en bergen.

Om van Los Angeles naar Wawona te rijden moet je door de ‘Central Valley’, een eindeloze vlakte met kilometerslange boomgaarden en akkers waar sla, druiven (‘The Grapes of Wrath’), amandelen, pistachenoten en rozijnen gekweekt worden. Op de radio hoor je enkel Mexicaanse muziek, tv-evangelisten en country. Mijn vrouw en ik kozen voor country. Een van de liedjes - ‘The cuckoo’ (eigenlijk meer ‘folk’ dan ‘country’) - bleef ons achteraf nog lang in de oren klinken. Het was alsof het lied bij het hotel hoorde. Van zodra we Wawona verlieten, verdween ook de melodie uit ons hoofd.

De muren van de Wawona zijn zo dun dat je ’s nachts álles van iedereen hoort. Mijn vrouw en ik waren in het midden van de nacht wakker geschoten door een beer die buiten in de vuilnisbakken naar eten zat te zoeken.
’s Ochtends vertelden m’n zonen - die in een ander gebouw sliepen - dat ze geen oog hadden dichtgedaan. M’n jongste legde uit dat het bed van de buren de hele nacht tegen de muur bleef schuiven en dat hij een vrouw had horen kreunen... Ik zag aan zijn guitige glimlach dat hij goed begrepen had wat er zich achter de wand had afgespeeld. Educatief... Volgens m’n oudste hadden de buren het de hele nacht door gedaan: “Ja, papa, echt waar, de héle nacht!”

Ik schoot een kiekje van enkele sequoia’s naast een huis, om een idee te geven van de afmetingen van de reuzebomen.

Alle sequoia’s die we zagen hadden verbrande plekken op de stam. Zonder bosbrand van tijd tot tijd overleeft de boom niet - de sequoia heeft het vuur en de hitte nodig om de zaden uit zijn vruchten los te maken en om schimmels, schadelijke insecten en boomziekten weg te branden. De parkwachters organiseren daarom regelmatig een ‘gecontroleerde brand’. Niet alleen vuur heeft de boom nodig, maar ook veel water. Maar zelfs bij langdurige droogte kan hij overleven - een periode van een tweehonderd jaar lange droogte vele eeuwen geleden werd de bomen niet fataal. De tannine in het boomsap is blijkbaar een soort levenselixir waardoor de sequoia duizenden jaren oud kan worden.

M’n oudste en ik legden onze hand op de bast van de boom - die voelde heel zacht aan. De schors bestond uit vezels die als haren aan de boom plakten. De kern van de boom leeft niet, werd ons verteld, maar zijn buitenkant wel.
Duizenden jaren al stond deze reus hier. Wij raakten hem enkele seconden aan. Wie had hem voor ons aangeraakt? De Paiute, de Wah-Wah, de blanken... en ook de wind, de vurige tongen van een brand, sneeuwvlokken en regendruppels. Een boom die zoveel te vertellen heeft, maar zwijgt.

Over de betekenis van het woord ‘Wawona’ bestaat geen zekerheid. Het zou indiaans kunnen zijn voor ‘grote boom’.

Good luck en tot ziens.

Dr. Frans BAERT