Vreemde Talen

04/03/'11 Graffiti Aflevering nr. 1107 - De afgelopen dagen krioelt het bij ons van de kepen. Ze zijn met een stuk of tien. De vogels duiken van een hoge tak in de kerselaar naar de voederplank voor het keukenvenster om zo een graantje mee te pikken. In onze tuin heeft de mol zijn graafwerken nog niet gestaakt - het apparaatje in de grond dat dient om een zoemgeluid te maken waardoor hij het op de heupen krijgt en zijn heil elders gaat zoeken, heeft niet gewerkt. Op de takken van de esdoorn voor het huis zijn de knoppen aan het zwellen. Hier en daar zie ik het eerste groen van de tulpen uit de grond komen. Allemaal gunstige tekens voor de komst van de lente. We leven in blijde verwachting en volgen het allemaal op de voet.

De Waalse jongen die dankzij een uitwisselingsprogramma vorig jaar een weekendje bij ons doorbracht, was twee weken geleden opnieuw op bezoek. Op een jaar tijd is zijn Nederlands enorm verbeterd. Vorige keer begon hij haast elke zin in het Frans in de hoop dat ik hem zou ‘redden’. Maar bij zijn jongste bezoek gingen alle gesprekken volledig in het Nederlands en had hij geen moeite om zich verstaanbaar te maken.

Ik hoop dat mijn oudste het er even goed van afbrengt als hij volgende maand naar Wallonië trekt. Het kan wonderen doen, zo’n weekeindje om van een vreemde taal een vriend te leren maken.

Als ik de kepen aan familie en vrienden toon, bekijken ze me alsof ze me niet geloven dat er een vogel met zo’n naam bestaat – het Nederlands is soms zelfs voor de ‘native speaker’ een vreemde taal. Van Dale kent de ‘keep’ wel: ‘Soort van het geslacht der vinken, die bij ons slechts als trekvogel in voor- en najaar voorkomt (fringilla montifringilla), syn. bergvink, bosvink, noordvink, kweevink.’

‘Ern pont ber-lay-khern khow-tser kaas khraakh.’
(Een pond belegen Goudse kaas graag. Half a kilo semi-matured Gouda, please).
Dutch for Dummies, p.127

Onze uitwisselingsstudent had een ‘spiekbriefje’ meegekregen: ‘Vademecum voor een weekeind in een gastgezin’. Hij toonde me zijn lijst met nuttige Nederlandse zinnen. Bovenaan stond: ‘Quelle jolie chambre’. Hij had zelf de vertaling ingevuld. Eerst stond er: ‘wat een slechte kamer’, maar die ‘slechte’ had hij doorgestreept en vervangen door ‘mooie’.

Ik grapte door te doen alsof ik verontwaardigd was: “Die zin heb ik wel niet van jou gehoord toen we jouw kamer toonden.” Hij begon te lachen. Bewijs dat het Nederlands geen wildvreemde taal meer voor hem is.

Eerst dacht ik dat ik een sketch uit Monty Python zag, en amuseerde me kostelijk met de vertoning van kolonel Kadhafi op de buis. Vuistslagen op de tafel! Zijn lichaam in lange doeken gewikkeld. De man loog ook zoals ‘comical Ali’ destijds in Bagdad - op YouTube nog altijd een hit. Maar spijtig genoeg was het geen komedie, maar bloedige tragedie - door de waanzin van de dictator verliezen dagelijks heel veel mensen onnodig het leven. Ik luisterde aandachtig naar het Arabisch dat Kadhafi sprak. Een mysterieuze, vreemde taal met prachtige klanken.

In het cryptogram van twee weken geleden: ‘(6 letters): kleding voor de afgang.’ Ik stuurde een mailtje naar de krant omdat ik vreesde dat de Nederlandse opsteller van de puzzel misschien niet op de hoogte was van de betekenis van ‘afgang’ in Vlaanderen. De cryptogram-maker antwoordde: ‘De oplossing is TOILET. Lijkt me aan weerskanten van de grens dé plek voor de afgang. Toilet is ook een kledingstuk, dus de cryptische omschrijving lijkt me helemaal in orde.’

‘A popular trick in order to remember which letters cause the verb to end in - te is the word ’T KoFSCHiP. As this word might be difficult to remember and pronounce, most English-speaking people prefer SoFT KeTCHuP as a memory aid.’
Dutch for Dummies, p.268

In Amerika liggen ze in elke keuken, ‘basters’ (uitspr. ‘beejsters’), ook wel ‘turkey basters’ genoemd omdat ze handig zijn om kalkoen te bakken. Een ‘baster’ wordt gebruikt om het vlees in de oven tijdens het bakproces met de saus uit de braadpan te overgieten zonder je handen te verbranden. Het lijkt op een grote injectiespuit, maar zonder scherpe naald. Enkele weken geleden brak mijn trouwe ‘baster’ en zocht ik op het internet naar een nieuw exemplaar. Dankzij die zoektocht leerde ik dat het Nederlandse woord voor ‘baster’ ‘bedruipspuit’ is. Het Groene Boekje heeft er nog niet van gehoord en van Dale kent enkel de ‘bedruiplepel’.

De Amerikaanse ‘baster’ heeft later nog een tweede betekenis/ functie gekregen toen vrouwen het ding zijn beginnen te gebruiken voor doe-het-zelf kunstmatige inseminaties. Vandaag lopen er heel wat volwassenen in de States rond die als ‘baster baby’ ter wereld kwamen. Een artikel uit Newsweek op het internet draagt de titel: ‘Some women laugh about turkey basters replacing Mr. Right. The ongoing debate over going it alone.’

Voor de vreemde talen die ik een beetje onder de knie heb, vind ik het begrijpen van wat iemand vertelt gemakkelijker dan zelf iets in die taal te zeggen. Maar het kunnen schrijven van een vreemde taal ervaar ik als het allermoeilijkst. In het Japans werkt dat voor mij precies andersom. Het schrijven vind ik het gemakkelijkst, iets zeggen moeilijker en mensen verstaan het allermoeilijkst. Het Japans, vreemder dan andere vreemde talen.

Op het Nederlandse nieuws een item over België. Het nieuwsanker had het over ‘Walloniërs’ en over ‘Di Rupio’.

Om mijn gemoedsrust te bewaren, maak ik mezelf wijs dat ons pokdalige gazon wel iets weg heeft van een Japanse zentuin... Dat mollenverdrijf-apparaatje werkte feilloos bij de buurvrouw - al haar mollen zijn door het ergerlijke zoemgeluidje op de vlucht geslagen. Maar onze mol heeft er geen last van. Erger nog, hij is zelfs vlakbij het apparaatje beginnen te graven. Onze mol is niet alleen blind, hij is blijkbaar ook nog doof, het arme beest... Hij mag gerust blijven.

Good luck en tot ziens.

Dr. Frans BAERT