Van water en steen
12/05/'12
Graffiti
Aflevering nr. 1165 - Enkele weken geleden ging onze voordeur op slot. In
de plant langs de voordeur zit een merel te broeden.
Iedereen die nu het huis in of uit wil, moet langs het
deurvenster van m’n bureau of door de garage.
Vorige week hebben mijn jongste zoon en ik vanop afstand
naar het nest vol reikhalzende vogeltjes gekeken. Ontroerend.
Het nest vol nieuw leven zit in een plant die de wintervorst niet
heeft overleefd. Langs onze voordeur worden leven en dood
met elkaar verzoend.
* * *
Leon Festinger (1919-1989) bedacht de term ‘cognitieve dissonantie’
voor de spanning die ontstaat bij het geconfronteerd
worden met opvattingen of feiten die tegenstrijdig zijn met wat
men gelooft dat de waarheid is.
* * *
“We hebben alles gedaan wat we konden”, verklaarde Antonis
Samaras, leider van de Nieuwe Democratie-partij in een
toespraak voor de Griekse natie afgelopen zondag. Dat de
onderhandelingen voor de vorming van een nieuwe regering
slechts een halve dag geduurd hadden, maakte zijn woorden
ongeloofwaardig. Hoe kan je álles gedaan hebben op een paar
uur tijd, als regeringsonderhandelingen in andere landen vaak
langer dan een jaar kunnen duren, in België zelfs 541 dagen?
Griekenland, land met blijkbaar een grotere tolerantie voor
‘cognitieve dissonantie’.
* * *
Ik was nog een baby toen mijn ouders van de stad naar de
rand van Bokrijk verhuisden. Ik heb foto’s van mezelf in een
kinderwagentje op het bospad naar de grote vijver van Bokrijk,
de Moffert. ‘s Winters gingen we er schaatsen. ’s Zomers was
het er aangenaam koel onder de bomen.
Mijn jongste was ook een baby toen ik met mijn vrouw van
de stad naar de rand van Bokrijk verhuisde. Ik heb foto’s van
hem in een kinderwagentje op hetzelfde bospad naar de grote
vijver van Bokrijk, de Moffert. Heerlijke plek in de bossen waar
het nog stil is en mensen op kracht & adem kunnen komen.
* * *
Met de Japanse klas vorig weekend op schoolreis naar Düsseldorf
geweest waar een belangrijke Japanse gemeenschap
gevestigd is. Rond de Immermannstraße vind je Japanse restaurants,
hotels, supermarkten en boekhandels. En even buiten de
stad ligt de boeddhistische Ekô-tempel. Op de terugweg naar
huis, reden we met de bus naar het gebedsoord.
Japanse tempels zien er normaal sober uit, met een eenvoudig
beeld van de Boeddha op een altaar, een ruimte voor meditatie,
kaarsenhouders, een wierookvat aan de ingang. Maar
in de tempel van Düsseldorf is dat anders. De Ekô-tempel
staat overladen vol, is gedecoreerd met kleurrijk houtwerk en
versieringen in oogverblindend goud. Voor meditatie werd er
nergens plaats voorzien. Het is een beetje zoals het verschil
tussen een protestantse kerk en een barokke basiliek van bij ons.
Het gebedsoord ziet er zo bont uit omdat het boeddhisme van
de Ekô-tempel in een andere traditie past, in die van de ‘Zuivere
Land’-school - een unieke Japanse vorm die zeer verschilt van
het beter bekende zen-boeddhisme. Om verlichting te vinden
is geen meditatiepraktijk vereist, volstaat het zeggen van een
soort mantra – daarmee krijgt de gelovige in het hiernamaals
toegang tot de prachtige wereld van het Zuivere Land. De
afbeeldingen aan de tempelwanden geven een idee van hoe die
wereld er moet uitzien – hemel en aarde zijn van goud, er leven
prachtige pauwen met gouden veren, bloemen en planten zijn
van een onaardse schoonheid.
Ook de tempeltuin moet een weerspiegeling zijn van die Zuivere
Wereld. In plaats van water onder een bruggetje, zijn er perfect
ronde stenen aangelegd die het zuivere water van de Zuivere
Wereld moeten voorstellen. Omdat het afgelopen zaterdag
bakken geregend had, stonden er plassen op dat Zuivere Water.
Het aardse water en het hemelse in een ongemakkelijk relatie
met elkaar... Cognitief dissonant.
* * *
De laatste jaren is het niet meer zo rustig rond de grote vijver
van Bokrijk. Regelmatig worden vlakbij grote feesten georganiseerd.
Het lawaai is niet alleen storend voor mensen, maar ook
voor de dieren die in het bos leven. Zelfs in volle broedseizoen
davert het soms tot een stuk in de nacht van de harde muziek.
Ik kan me niet voorstellen dat de vogels daar gelukkig mee zijn.
De zwanen op de vijver broeden hier jaarlijks een gezinnetje
uit. De moederzwaan zit nu al een maand op haar nest – ik
heb nog altijd geen teken van een kroost gezien. De zwaan
kijkt ongerust om zich heen, zelfs als een paar wandelaars te
dichtbij passeren. Pijnlijk als dit rustige plaatje dan de harde
muzikale begeleiding van een rockband krijgt. Beeld en geluid
passen niet bij elkaar.
* * *
Matsuo Basho (1644-1694) schreef een haiku vol cognitieve
dissonantie, over Kuya Shonin, een monnik van de ‘Zuivere
Land’-school, die in de tiende eeuw in Japan leefde:
Gedroogde zalm
En het magere lichaam van Kuya
In dit koudste seizoen.
* * *
Ander voorbeeld van cognitieve dissonantie bij de Grieken. Op
het eiland Zakynthos leven - volgens cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie
- tien keer meer blinden dan het Europese
gemiddelde. Vermoedelijk iets met de genen, zou men dan op
het eerste zicht denken.
Blijkt echter dat een groot aantal van de Griekse blinden beroepsactiviteiten
uitoefent - taxichauffeurs, vissers, enzovoort
- waarvoor gezonde ogen onontbeerlijk zijn. Het gaat hier dus
duidelijk om grootscheepse fraude.
De Griekse staat betaalt maandelijks 350 euro per blinde - een
totaal van 111 miljoen euro in een land dat op de rand van het
bankroet staat.
Nadat het schandaal bekendgemaakt werd, heeft de overheid
acties ondernomen om aan deze fraude een einde te maken.
Spijtig genoeg zijn ze begonnen met de uitkeringen van de echte
blinden stop te zetten.
* * *
Eenhoorn:
jij weet van de stenen,
jij weet van het water.
Paul Celan (1920-1970), uit: Sjibbolet
* * *
Twee dagen geleden heb ik hem eindelijk gezien, de nieuwe
kroost van het zwanenpaar. Zes donzige kleintjes zwommen
achter mama en papa aan.
Het rustige wateroppervlak waarin de wolkenhemel weerspiegeld
werd... en de zwanen. Een perfecte harmonie tussen het
aardse water en het hemelse. Cognitief consonant.
Good luck en tot ziens.
Dr. Frans BAERT