Onder de zon
24/03/'12
Graffiti
Aflevering nr. 1159 - Toen ik ‘s ochtends de gordijnen en het raam opende, zag ik dat de tuin in stralend zonlicht baadde. Vogeltjes vlogen af en aan, floten dat het een lieve lust was. De lente kondigde zich feestelijk aan.
* * *
zo blij dat ik geboren ben
het baby’tje opent
en sluit zijn handjes
Santoka (1882 - 1940)
* * *
De ‘tjiftjaf’ dankt zijn naam aan zijn zang - ‘tjiftjaf tjiftjaf’ -
niet aan de verbeelding van de striptekenaar van ‘De toornige
tjiftjaf’, zoals soms wel eens gedacht wordt. In het Engels
heet hij ‘Chiffchaff’, ‘Zilpzalp’ in het Duits, ‘Chifuchafu’
in het Japans, ‘Tiltaltti’ in het Fins en - afwijkend van de
onomatopoëtische regel - ‘Pouillot véloce’ in het Frans. Zijn
officiële naam luidt ‘Phylloscopus collybita’.
De terugkeer uit Afrika van deze trekvogel is voor mij altijd
het teken dat de lente aangebroken is. Na maanden van
muzikale begeleiding door kool- en pimpelmezen, kijk ik uit
naar het lied van de tjiftjaf. ‘Een nieuwe lente en een nieuw
geluid/ Ik wil dat dit lied klinkt als een gefluit,’ schreef Gorter
al, meer dan een eeuw geleden. Niets nieuws onder de zon.
* * *
De lente begon op dinsdag twintig maart, om zes uur eenenveertig
minuten om precies te zijn - ogenblik waarop de zon
precies boven de evenaar stond. De vroegste lente sinds 1896.
In 2044 zal de lente al op 19 maart beginnen. Iets om naar
uit te kijken...
* * *
Donderdagochtend was het zover. Ik zat in de zon in de tuin
m’n krant te lezen en hoorde m’n eerste tjiftjaf van het jaar.
Maar zelfs met een verrekijker die alles tienmaal vergroot
kon ik het vogeltje niet ontwaren.
Plots klonk zijn zang dichterbij. Omdat de zon in m’n gezicht
scheen, kon ik niet naar hem zoeken zonder het gevaar
permanente oogschade op te lopen. De zon, soms gunstig,
soms schadelijk...
* * *
Ik moest in Aken zijn. Na afrit ‘Laurensberg’ zag ik politiewagens,
zwaailichten en een ambulance. Daarachter een
zwaar gehavende Mercedes cabriolet die tegen een boom of
paal gereden was. De chauffeur zat er niet meer in. Als de
zon weer warm begint de schijnen, gaan mensen soms - letterlijk
- uit hun dak.
In de stad van Karel de Grote scheen de zon even uitbundig als
thuis. Duitsers zaten op de terrasjes rond de Elisenbrunnen.
Na maanden van ingepakt te zijn in winterkleren, voelt het
als een bevrijding om opnieuw in een T-shirt of jurkje over
de straat te kunnen lopen.
Ik had mijn fototoestel meegenomen en schoot voor het eerst
in maanden kiekjes van mensen. Dat menselijke lichaamsvormen
opnieuw zichtbaar waren, werkte inspirerend. Vooral
voor de vrouwelijke variatie ervan bleek de sensor van mijn
digitaal toestel zeer gevoelig. Daar heeft hij dan ook heel
lang op moeten wachten.
* * *
Op Wikipedia staat een lijst van ruimtevluchten naar de
zon. Deed me aan een oude grap denken. Als tijdens een
persconferentie aangekondigd wordt dat België van plan is om
als eerste natie een landing op de zon te organiseren, vraagt
een buitenlands journalist of de zon niet te heet is om op te
landen. Antwoordt de baas van de ‘Belgische Nasa’ dat ze
daar goed over nagedacht hebben: “Wij zijn natuurlijk van
plan om ’s nachts te landen,” stelt hij de vraagsteller gerust.
* * *
Tegenover de schatkamer van Karel de Grote ligt een winkel
waar mineralen en halfedelstenen verkocht worden. Ik zag er
een ‘heliodoor’ liggen – een honigkleurige edelsteen die mij
onbekend was. Zoals de smaragd en de aquamarijn, behoort
hij ook tot de familie der berilmineralen.
Ik herinnerde me genoeg Grieks om te weten dat ‘helio-door’
‘gift van de zon’ betekent.
Deze eerste zonnige lentedagen waren ook een ‘gift van de
zon’, bedacht ik.
* * *
In de schatkamer van Karel de Grote zijn heel wat smaragden
en aquamarijnen te zien en misschien ook wel heliodoren -
exemplaren die vele karaten zwaarder wegen dan die van de
winkel tegenover.
Voor de ingang van de schatkamer zat een man van mijn
leeftijd in een vuilnisbak te zoeken. Niet alles vandaag was
een ‘gift van de zon’...
* * *
Geen bezoek aan Aken is compleet zonder een bezoekje aan
de Dom. Van de zon stapte ik in de duisternis van de romaanse
kerk - de koude van de winter hing er nog tussen de muren.
Gewoonlijk is het er stil genoeg om even op adem te komen, maar vandaag gaf een Duitse gids luid uitleg over de geschiedenis
van de Dom. Hij had het over keizer Otto III die er na
een bezoek aan Aken in het jaar 1000 met kostbare relieken
en schatten vandoor ging. Otto III, zo vertelde de gids, wist
de ‘tegenpaus’ of ‘antipaus’ Johannes XVI gevangen te nemen
en liet de neus, tong en oren van de arme man afsnijden,
diens vingers breken en ogen uitsteken. Vervolgens – alsof
hem dat na al die folteringen nog kon deren - werd hij in het
bijzijn van Otto III en paus Gregorius V publiekelijk bespot.
Religie en macht, ook vandaag vaak een duivelspact. En wat
heeft het met geloof te maken?
Koud in de kerk.
* * *
de schoonheid van
de zonsondergang treurt niet
over de oude dag
Santoka (1882 - 1940)
* * *
Ik legde de verrekijker weg - het was onmogelijk om de vogel
in de bomen te vinden. Mijn ogen zijn ook niet meer wat ze
waren.
Het was heerlijk luisteren naar de tjiftjaf die pas uit Afrika
was gearriveerd, met een lied over de zon en zomerse tijden
voor de boeg.
Net toen ik m’n krant opvouwde, merkte ik dat er in de
Japanse esdoorn vlakbij een vogel was neergestreken. Omdat
hij plots uit de schaduw in een streepje zonnelicht was
gehuppeld, kon ik de ogen en het vederpak van een tjiftjaf
herkennen – gift van de zon. Toen hij zijn lied aanhief, begon
er een andere te zingen, en een beetje verder nog een.
Good luck en tot ziens.
Dr. Frans BAERT