Niets

27/05/'11 Graffiti Aflevering nr. 1118 - De grond onder mijn voeten is steenhard geworden. Het heeft al veel te lang niet meer geregend. Met de gieter en tuinslang probeer ik bloemen en planten door deze moeilijke tijd te helpen. Achter in de tuin staat een hazelaar die het begeven heeft - ik was er te laat bij om hem te redden. Vorige week werd regen voorspeld, maar er viel geen druppel. Voor gisteren werd opnieuw wat regen voorspeld, het werd weer niets.

Mijn moeder zat naar een tekstje te zoeken voor het communieprentje van haar kleinzoon. Ze had het boek ‘Lenteleven’ van Stijn Streuvels op de schoot en hoopte daar iets in te vinden. Ze vroeg me wat op mijn communieprentje van vijftig jaar geleden stond. Ik herinnerde mij de tekst uit de psalmen nog goed: ‘Gelijk het hert smacht naar waterbronnen, zo smacht mijn ziel naar u o God.’ Misschien toch een beetje ouderwets vond ze, met dat ‘smachten’ en zo.

Het verbaasde me dat het me zo gemakkelijk afging. Ik had plots een idee voor een boek gekregen en aarzelde niet om dadelijk aan de slag te gaan. Elke ochtend zette ik me aan het werk en het duurde niet lang voor het eerste hoofdstuk af was, en dan het tweede. Ik voelde me zo gelukkig. En dan hoorde ik plots iets, keek verschrikt op. Waar was ik eigenlijk? Wreef me in de ogen. Onbeschrijflijk de ontgoocheling die ik voelde toen ik besefte dat het maar een droom was. Ik probeerde me te herinneren waar mijn boek over ging. Tevergeefs. Aan mijn droomervaring hield ik veel ‘niets’ over.

Twee weken geleden had mijn zoon in de krant gelezen dat een Amerikaanse dominee het einde van de wereld voor zaterdag voorspeld had. Ik stelde hem gerust: “Ik heb lang genoeg geleefd om al tientallen van die apocalyptische voorspellingen gehoord te hebben en ik sta hier nog.”
Zaterdagavond kwam hij me opgelucht vertellen dat de Amerikaan blijkbaar fout voorspeld had. Om wat te plagen zei ik: “Ja maar hij heeft nog enkele uren om zijn gelijk te krijgen en vergeet ook niet dat de Amerikaanse klok achter loopt op die van ons.” Gelukkig kon hij ermee lachen.

Grote kop in de krant van woensdag: ‘Homeopathie werkt niet’. Letters van 4 cm hoog - de auteur van de infografiek was zeker van zijn zaak. Hij voelde zich in zijn conclusie gesterkt door een studie van het ‘Federaal Kenniscentrum Gezondheidszorg’.
Het argument tegen homeopathie stelt dat er in de verdunde oplossingen die voor homeopathische behandelingen gebruikt worden, geen bestanddelen meer overblijven die nog genezend kunnen werken. In een druppel water met homeopathische eigenschappen zit níets waardoor het van een gewone druppel water verschilt, zo leert de microscoop ons. Dat zoiets bij wetenschappers de wenkbrauwen doet fronsen kan ik me goed voorstellen. Het ‘Federaal Kenniscentrum’ leidt daaruit af dat homeopathie niet werkt, en dat wanneer een patiënt er zogezegd beter van wordt, dit aan een placebo-effect moet toegeschreven worden.
Als ik geen mensen kende die door homeopathie geholpen werden, zou ik me bij die conclusie aansluiten. Mijn neefje werd als baby van zijn darmproblemen pas genezen na een homeopathische behandeling – in zijn geval kon van een placebo-effect geen sprake zijn omdat hij nog geen woord kon spreken of verstaan. Vrienden van ons hebben homeopathie met succes voor hun honden, katten en paarden gebruikt. Persoonlijk heb ik er ook wat ervaring mee. Vijftien jaar geleden zag ik vreselijk af van allergische reacties door bloesems allerhande – piepende longen, oogirritatie, hoesten. Het was zo erg dat ik tegen elke aankomende lente opzag. Ik sprak met een allergoloog die me uitgebreid wilde testen en me vertelde over mogelijke medicatie, weliswaar met neveneffecten. Voor ik bij hem in behandeling ging hoorde ik van een vriend over een dokter die klassieke geneeskunde beoefent maar tevens als homeopaat in een kliniek werkt. Ik maakte een afspraak. Wat had ik te verliezen? Bij de allergoloog kon ik nog altijd terecht als het niet hielp.
Na twee consultaties gaf de homeopaat me enkele pilletjes. Enkele weken later was ik van mijn allergie af – nooit meer last van gehad. Als men mij nu zegt dat het door een placeboeffect komt, antwoord ik: ‘So what?’ Het heeft gewerkt. En al vijftien jaar lang! De behandeling heeft me ook weinig gekost – twee doktersvisites en enkele pilletjes.
Stel dat ik voelde dat ik als scepticus tegen pseudo-wetenschappers en kwakzalvers ten strijde moest trekken, dan zat ik vandaag misschien nog met mijn allergie en aan de zware pillen.
Ik ben sindsdien voor al mijn andere kwaaltjes bij klassieke geneesheren geweest. Waarom kiezen voor ofwel klassieke ofwel alternatieve geneeskunde? Kan toch alletwee? Als ik de sceptici die stellen dat homeopathie niet werkt iets verwijt, dan is het wel hun gebrek aan pragmatisme.

Tweeduizend jaar geleden liep er iemand rond die aan blinden en verlamden de vraag stelde of ze geloofden. Een ja-antwoord was genoeg voor volledige genezing. Van ‘alternatieve geneeskunde’ gesproken... Natuurlijk kan een scepticus zoiets niet goedkeuren. Ik kan me voorstellen dat een lid van het ‘Federaal Kenniscentrum Gezondheidszorg’ op de vraag van Jezus ‘neen’ zou geantwoord hebben en - zeker van zijn gelijk - verder blind of lam door het leven gegaan zijn.
Voor alle duidelijkheid, als filosoof kan ik me goed vinden in het scepticisme, maar dan wel in een radicalere vorm ervan – de wetenschappelijke waarneming zelf mag namelijk ook niet aan het kritisch oog van de scepticus ontsnappen.
Wetenschap is goed, maar mag geen religie zijn.

Ik schrijf de slotregels van dit stukje en hoor iets vreemds. Ik kijk naar buiten. Kan mijn ogen niet geloven. Droom ik?
Regen! Iets!

Good luck en tot ziens.

Dr. Frans Baert