Lezen
29/10/'10
Graffiti
Aflevering nr. 1091 - De blauwe kaft met de kersenbloesems had het gedaan. Die kaft werkte als een magneet. De naam van de
auteur - Yoko Ogawa - zei me niets. De titel ‘De huishoudster
en de professor’ maakte me nieuwsgierig. Maar wat
ik op de achterkant las gaf uiteindelijk de doorslag.
Het boek lag een maand lang ongelezen op een stapeltje in mijn
bureau. De andere boeken die eerst aan beurt waren vielen
goed tegen - twee ervan had ik zelfs maar half uitgelezen.
‘De huishoudster en de professor’ gaat over een wiskundeprofessor
die door een ongeluk een kortetermijnsgeheugen
van slechts tachtig minuten heeft. Door zijn handicap is het
elke ochtend alsof hij zijn huishoudster voor de allereerste
keer ziet, toch ontwikkelt zich tussen de twee een pakkende
intieme relatie.
Halfweg het boek besefte ik dat ik een pareltje in handen had.
Tot de laatste bladzijde bleef het verhaal ontroeren.
* * *
‘Mijn geheugen duurt maar 80 minuten’. De professor schreef
het over op een nieuw papiertje terwijl hij zacht prevelde wat hij
opschreef: ‘Mijn geheugen duurt maar 80 minuten’.
Yoko Ogawa, ‘De huishoudster en de professor’
* * *
Enkele dagen geleden vroeg m’n zus me of ik ook boeken van
vrouwen lees. Haar vraag verraste me! Ze vertelde me dat ze
pas in Amsterdam een heel mooi boek had gekocht, van een
Japanse, Yoko Ogawa... De kaft had haar eerst aangetrokken.
Het verhaal had haar diep geraakt. Dat het door een vrouw
geschreven werd, daar had ik niet bij stil gestaan.
Van Wikipedia leerde ik dat Yoko Ogawa in de wereld van
de literatuur geen onbekende is - ze won prestigieuze prijzen,
een groot aantal van haar werken werd in het Engels en Frans
vertaald, en een van haar boeken door een Frans cineast
verfilmd.
* * *
De professor hield het allermeest van priemgetallen. Ik wist
wel van het bestaan van zoiets als priemgetallen, maar het was
nooit bij me opgekomen dat die het object van liefde konden zijn.
Ook al was het object van de professors liefde buitenissig, zijn
manier van liefhebben was klassiek. Hij was teder, toegewijd en
respectvol. Hij koesterde ze, hij was dienstbaar en week nooit
van hun zijde.
Yoko Ogawa ‘De huishoudster en de professor’
* * *
Op de website van Amazon oogste ‘The Housekeeper and the
Professor’ positieve reacties van lezers, maar de leden van een
boekenclub vonden het maar niets: ‘te veel over baseball en
wiskunde, en te weinig ‘flavor of Japan’...’
Landgenoot en Nobelprijswinnaar Kenzaburo Öe schreef over
Ogawa dat ze uitdrukking kan geven aan de meest subtiele
roerselen van de menselijke ziel en dat ze dat doet in een proza
dat tegelijk teder en diepgaand is.
Over ‘De huishoudster en de professor’ zegt de Amerikaanse
auteur Paul Auster dat het een zeer originele vertelling is,
hoogst bekoorlijk en ‘ever so touching’.
* * *
Curiously, my first impulse was to turn around and walk out
without saying hello to him. There is much to be explored in this
hesitation, I believe, for it seems to suggest that I already understood
that I would do well to keep my distance from Born.
Paul Auster, Invisible
* * *
Paul Auster is een van de bekendste auteurs in de VS. Ik had
nog niets van hem gelezen, kende hem enkel van boekbesprekingen
en interviews.
Door zijn lovende woorden over ‘De huishoudster en de
professor’ voelde ik een band met de man en kocht zijn roman
‘Invisible’ (2009).
Al vanaf de eerste regel wist ik dat ik opnieuw een bijzonder
boek in handen had. ‘Invisible’ gaat over ene Adam Walker
en een fatale ontmoeting met gevolgen voor de rest van zijn
leven. Het boek leest als een trein. Het verhaal speelt zich af
op verschillende niveaus, maar dat wordt nooit te ingewikkeld
voor de lezer. De eruditie van de auteur is indrukwekkend
maar stoort nooit. Auster is een meester van dialogen. En hoe
hij over seks schrijft... zal ik niet vlug vergeten! Kenners van
Auster zeggen dat het zijn beste boek tot nu toe is. Op Amazon
zijn de meningen van lezers zeer verdeeld, van ‘brilliant’ tot
‘a dog’s dinner of a book’.
* * *
...an affable, well-read person who spoke in complex, highly
articulated paragraphs, a walking book in the shape of a man.
Pauls Auster, Man in the Dark
* * *
Ik had de smaak van Auster goed te pakken en begon een
dag na ‘Invisible’ al aan zijn ‘Man in the Dark’ (2008). De
inhoud verschilt grondig van het verhaal van ‘Invisible’, maar
de psychologische inzichten, dialogen en beschrijvingen die
met weinig woorden heel veel kunnen oproepen, zijn opnieuw
indrukwekkend. Las het in één ruk uit.
In ‘Man in the Dark’ krijgen we het verhaal over een oude
man die bij zijn dochter en kleindochter gaat wonen. Alle
drie hebben ze hun partner verloren. De oude man kan ’s
nachts niet slapen. Om de tijd te doden verzint hij in zijn
hoofd een verhaal over een andere wereld waarin vandaag de
Amerikaanse burgeroorlog nog volop woedt. George Bush
is president, er was geen 9/11. Het conflict tussen de twee
Amerika’s is de laatste jaren geëscaleerd - er vallen miljoenen
doden en een soort armageddon laat zich vrezen. In deze
verschrikkelijke wereld duikt een man op die via een put uit
onze wereld komt gekropen. Bij ons is hij een clown, in die
parallele wereld een militair. Van zijn oversten krijgt hij te
horen dat hij de enige is die hun wereld kan redden, maar dan
moet hij terug naar zijn eigen wereld en daar de oude man
doden die ’s nachts dit verhaal bedenkt...
‘Man in the Dark’ oogstte ook veel lof, en opnieuw zijn er
lezers die het maar niks vinden. In haar boekbespreking in de
‘Daily Telegraph’ vertelt Ruth Scurr hoezeer het boek haar
heeft gepakt - ‘a life-affirming read’ besluit ze.
Scurr blijkt ook een auteur te zijn. Voor mijn volgende boek
misschien iets van haar?
Good luck en tot ziens
Dr. Frans BAERT