Kortste Geschiedenis van de Tijd
24/04/'09
Graffiti
De snelheid waarmee de natuur nu alle registers in de tuin opentrekt, is adembenemend. Tot enkele weken geleden nog leek de tijd er helemaal stil te staan - maandenlang dezelfde kale takken en dorre struiken. Maar nu zie je 's avonds op een tak bladeren en bloesems die er 's ochtends nog niet waren. Na de inkrimping van een lange winterslaap strekt het groene leven nu dankbaar de stramme armen & benen.
* * *
Het gaat niet goed met Stephen Hawking, las ik in de krant. De wetenschapper moest in een ziekenhuis in Cambridge opgenomen worden. Professor Hawking lijdt al vele jaren aan een ziekte waardoor hij volledig verlamd is en enkel dankzij een computer kan communiceren.
Hawking werd beroemd door zijn bestseller 'A Brief History of Time' (1988), waarvan 9 miljoenen exemplaren verkocht werden, maar dat slechts door zeer weinig mensen ook echt gelezen werd.
Samen met Leonard Mlodinow publiceerde Hawking in 2005 een kortere versie - 'A Briefer History of Time' - in een eenvoudige taal en met meer illustraties.
Een boek over tijd, waarvan de oudste versie meer tijd in beslag neemt om te lezen dan de nieuwste die nu te koop is. Tijd, blijkbaar ook nog altijd 'money'.
* * *
Het kost ons jaren om de kleuren
van het eeuwige terugkeren te begrijpen:
grijs-groen op de pier; het blauw van schaduwen
rook over water, of vlucht, of de verbijsterde reflectie van de hengelaar (...)
(Uit: 'The Asylum Dance'(2000), John Burnside)
* * *
Na bijna veertig jaar hebben we onze dierbare vrienden Emma en Roma teruggezien. We knoopten de gesprekken weer aan alsof er nog geen dag tussen toen en nu verlopen was. Vier decennia of een handvol minuten. Geen verschil.
* * *
Dat boeken over fysica, kosmologie, snaartheorie en kwantummechanica moeilijk zijn om te lezen en te begrijpen, is duidelijk. Maar mensen die volharden en passages opnieuw lezen en bestuderen, zullen hun moeite zeker beloond zien.
Mijn schoonzus stuurde me deze week een link naar een nieuwsprogramma van een Amerikaanse televisiezender. Iets over hoe we onze IQ kunnen 'opkrikken'. Een wetenschapper heeft namelijk een techniek bedacht die erin bestaat om mensen te vragen vijf minuten per dag rechtop te staan, vervolgens door de knieën te zakken - terwijl ze met de rechterhand in hun linkeroorlel knijpen en met de linkerhand in de rechterlel - en tegelijk diep in en uit te ademen. Delen van de hersenen die de intelligentie bevorderen, worden op die manier gestimuleerd.
Enthousiaste jonge beoefenaars van de techniek beweren dat ze hun schoolresultaten dramatisch zien verbeteren - van 'voldoende' naar 'grote onderscheiding', dat soort dingen. In Amerikaanse scholen met kinderen die ondermaats scoorden, wordt nu 's ochtends - na het ritueel van het begroeten van de 'stars and stripes' - ook een poosje door de knieën gezakt en naar oorlellen gegrepen. Only in America...
Ik kon niet nalaten mijn schoonzus terug te schrijven: 'Misschien hebben ze nog niet geprobeerd om met studeren hun schoolresultaten te verbeteren? ;)'
Toevallig vond ik gisteravond op de website van de 'Los Angeles Times' een artikel over gelijkaardige gunstige resultaten voor het IQ door jongeren op kauwgom te laten knabbelen - opnieuw een manier om bepaalde delen van de hersenen te stimuleren, wordt beweerd. Wat mensen al niet verzinnen om geen boek te moeten lezen. Tijd winnen, maar voor wat?
Straks gaat de uitgever van Hawking misschien een editie 'Brief History of Time for Dummies' uitbrengen, met een pakje kauwgom erbij en een diagram van de oefening met het 'oorlelgegrijp'.
* * *
Takis is deze week de piano komen stemmen. Doet hij twee keer per jaar - in de lente als de verwarming uitgaat, en in de herfst als zij weer aanspringt.
Hij gaat er prat op dat hij ook gevraagd wordt om de instrumenten van bekende artiesten te mogen stemmen. Hij toonde me zijn agenda. Tot ver in 2010 staat hij al geboekt. Wat binnen anderhalf jaar gaat gebeuren, ligt nu al vast alsof het de nabije toekomst is.
* * *
Ik heb 'Brief History of Time' ook nooit uitgelezen, moet ik toegeven - zelfs niet de kortere versie van 2005.
Al van in het begin had ik moeite met begrippen die in het boek als vanzelfsprekend gelden, zoals de notie dat tijd een begin heeft.
De versie van het 'scheppingsverhaal' die vandaag algemeen aanvaard wordt, is die van de 'Big Bang' waardoor zowel tijd als ruimte een begin kenden. Ik heb me altijd afgevraagd wat er dan gebeurde even vóór de Big Bang toesloeg? Kwart voor, of één minuut voor? Hoe kon er geen tijd zijn vóór de tijd begon?
Als je te lang over zoiets blijft nadenken, geraak je niet verder in het boek van Hawking. Dat wordt héél traag lezen, in een tekst die al heel traag leest. Beetje zoals de 'Paradox van Zeno' over de pijl die - eenmaal afgeschoten - nooit de roos bereikt.
Hoog tijd dat ik ook gom begin te kauwen, of wacht ik nog even op een 'Briefest History of Time, for Dummies'?
* * *
Om een begrip als 'tijd' beter te begrijpen, wandel ik soms rond in de tuin, want daar speelt zich jaarlijks - in het klein - het kosmisch drama af van leven dat uit de dood lijkt te verrijzen. Zonder telescoop of wiskundige formules kan je toch tot inzichten komen door waarnemingen met het blote oog, zoals van de druivelaar die een strenge winter heeft overleefd.
Op een tak boven ons raam hangen de verdorde resten van een tros die ik vorige zomer heb laten staan zodat de vogels ook een druifje konden meepikken. En als ik goed kijk zie ik nu al een miniatuur druiventrosje tussen de frisse groene blaadjes die nog maar enkele dagen geleden op de tak verschenen zijn - voorschaduw van de oogst in de zomer.
Verleden en toekomst, samengebracht op een druiventak die ik nú zie. De kortste geschiedenis van de tijd.
Good luck en tot ziens.