Kerstlicht
23/12/'10
Graffiti
Aflevering nr. 1098 - Het was alsof er schijnwerpers op het huis gericht stonden. Zelfs door de gesloten gordijnen drong nog een vreemd zilverblauw licht binnen. Het was rond middernacht - normaal
was het nu buiten aardedonker. Ik trok mijn warme jas en
laarzen aan om te zien wat er in de tuin gaande was.
Het leek buiten bijna dag. De maan stond vol en hoog in de
hemel. Langste nacht van het jaar. Wintersolstitium.
Het vroor dat het kraakte en er scheen zoveel maanlicht dat
er geen ster te zien was. De dikke sneeuwlaag fonkelde als een
diamanten tapijt. Het licht was van een zeldzame, lichtblauwe
intensiteit. Nooit zoiets gezien.
Het werd me te koud en ik trok weer naar binnen.
* * *
Over de precieze geboortedatum van Christus lopen de meningen
uiteen. Dat hij in het jaar nul geboren zou zijn, gelooft
vandaag bijna niemand. Als je een beetje googelt, leer je dat
Jezus het levenslicht zag ergens tussen het jaar 4 vóór en 37 na
het begin van onze tijdrekening - klinkt een beetje gek als je
zegt dat Christus in vier vóór Christus geboren werd. Over de
dag van zijn geboorte bestaat ook geen eensgezindheid. Het
was pas in het jaar 354 dat die voor het eerst op 25 december
gevierd werd. De oosterse kerk hield het bij 6 januari.
Van Jezus wordt in het evangelie van Johannes gezegd dat
hij het ‘Licht van de Wereld’ is. Het kan geen toeval zijn dat
voor Jezus een geboortedatum gekozen werd die volgde
op het wintersolstitium, de dag van het jaar met de kortste
lichtperiode. De geboorte van Jezus als de verschijning van
het licht in een duistere wereld - een gedachte die letterlijk
gemaakt werd door 25 december te kiezen.
Stel dat het kerstkind in een stalletje in de outback van Australië
geboren werd, dan zouden we vandaag misschien kerst
in de maand juni vieren...
* * *
En het licht scheen in de duisternis en de duisternis begreep
het niet.
Johannes, 1:5
* * *
Elk nieuw inzicht, elke creatie of uitvinding die de wereld
en de mensheid ten goede komt, is zoals een licht dat wordt
aangestoken om de duisternis te verdrijven.
De eerste keer dat mensen aanvoelden dat slavernij mensonwaardig
is. De eerste verdediging van de rechten van de
vrouw of die van het kind. Elk nieuw geneesmiddel waarmee
levens gered kunnen worden, of uitvinding die het lot van
de lijdenden verlicht. Een inspirerende muziekcompositie,
tekst of kunstwerk. Het is het licht waarin de duisternis zich
oplost. Kerstlicht.
* * *
Op school hebben we nog geleerd dat de snelheid van het licht
300.000 km/u bedraagt. Maar enkele jaren geleden waren
wetenschappers voor het eerst in staat om de snelheid van het
licht tot een kilometer of twintig, dertig per uur te vertragen.
Wetenschappers in Bonn zijn er nu ook in geslaagd om licht
te condenseren tot het de vorm van een druppel heeft. Een
uitvinding waarvoor al volop toepassingen worden bedacht,
zoals efficiëntere zonnecellen.
Ik denk aan de wonderlijke dingen die kunstenaars met druppels
licht zouden kunnen doen. Met druppels kerstlicht.
* * *
In 1983 werd Kerstmis op 26 september gevierd.
In de ‘Serpukhov-15 bunker’ in de buurt van Moskou, zag Stanislav
Yevgrafovitch Petrov - luitenant-kolonel verantwoordelijk
voor het Sovjet-luchtverdedigingssysteem - op zijn monitor dat
Amerikaanse nucleaire raketten op weg naar Rusland waren.
De relaties tussen oost en west waren toen zeer gespannen.
De normale procedure was om onmiddellijk een tegenaanval
van raketten te lanceren. Als Petrov de knop indrukte zou
- volgens de destijds heersende doctrine van ‘mutual assured
destruction’ - een globale nucleaire oorlog met aanvallen en
tegenaanvallen ontketend zijn. Maar Petrov had een intuïtie en
besloot om geen bevel tot tegenaanval te geven. Gelukkig maar.
Achteraf bleek dat het om een vals alarm ging, veroorzaakt
door een fout in het detectiesysteem van een satelliet.
Petrov kreeg een officiële berisping, verloor zijn positie en ging
met vervroegd pensioen. Hij kreeg daarna een zenuwinzinking
te verwerken. Tot na de val van het IJzeren Gordijn bleef het
incident strikt geheim.
* * *
Kerstlicht blijft niet beperkt tot dingen die op wereldschaal
een verschil kunnen maken. Ook een korte, vriendelijke
begroeting kan het hart verlichten. Een guitig knipoogje
zelfs. De vrouw die vraagt hoe het met je gaat. De man die
de deur voor je openhoudt als je de handen vol hebt. Of
iemand die zich eerst ergert aan het gedrag van een ander en
dan begint te glimlachen omdat hij zich plots herinnert hoe
hij ooit hetzelfde gedaan heeft. Of de vader die zijn zoon te
streng wil straffen - voor iets waarvoor hijzelf destijds hard
werd aangepakt - en plots inziet dat hij te ver gaat. Nieuwe
inzichten, bewustwording. Kerstlicht.
* * *
Op BBC World Radio een programma over nanotechnologie
gehoord. Een Zuid-Afrikaanse professor heeft een
soort theezakje bedacht, gemaakt van nanotechnologische
draadjes - je kan een enkel draadje niet met het blote oog
zien omdat één nanometer een miljardste van een meter is.
Het theezakje is een eenvoudig middel om water schoon te
maken omdat bacteriën altijd groter zijn dan de mazen in
het net van de filter. Zelfs cholerabacteriën kunnen op die
manier uit drinkwater gehaald worden.
* * *
Ik viel op de sofa in slaap en werd enkele uren later door een
vreemd tikgeluid wakker gemaakt. Door de gordijnen drong
niet langer dat prachtige blauwe licht binnen. Buiten was alles
opnieuw aardedonker. Alles weer bij het oude.
Het tikgeluid klonk zoals dat van dunne stukjes brekend glas.
Opnieuw trok ik jas en laarzen aan om te zien wat er gaande
was. Buiten klonk het geluid luider en scherper.
Het regende een soort bevroren regendruppels - het vallen van
de harde druppels op de sneeuw klonk als brekende naaldjes
van kristal. Nog nooit zoiets gehoord.
Het prachtige blauwe licht was verdwenen, maar werd vervangen
door iets dat even wonderlijk was. Geen licht uit de
hemel, maar wel een geluid. Een nieuw geluid. Kerstklank.
Good luck en tot ziens
Dr. Frans BAERT