John en Hiba
18/06/'09
Graffiti
Aflevering nr. 1018 - Bij het opruimen ontdekte ik een oud krantenknipsel:
Analfabeet stond 17 jaar voor de klas.
Een inmiddels gepensioneerde Amerikaanse leraar heeft onlangs
onthuld dat hij zeventien jaar les heeft gegeven hoewel
hij niet kan lezen of schrijven. John Corcoran omzeilde dat
probleem door te werken met beelden en het gesproken woord.
Als er iets op het bord moest geschreven worden of iets moest
worden voorgelezen, waren er altijd twee of drie leerlingen die
hem daarbij hielpen. [De Morgen – 15 febr. 2008]
M’n zoon las over mijn schouder mee: “Hoe is het mogelijk?
Zoiets zou bij ons niet kunnen, hé papa?” Ik hoopte van
niet.
Het verhaal had me nieuwsgierig gemaakt. Het is altijd leuk
voor Europeanen het Amerikaanse onderwijssysteem te
bekritiseren, maar ondertussen winnen elk jaar opnieuw een
aantal Amerikaanse wetenschappers - die uit gewone scholen
komen - de Nobelprijs.
Het knipsel roept verontwaardiging op, maar de waarheid
blijkt iets subtieler te zijn. Toen ik naar ‘John Corcoran’
googelde, leerde ik dat de ‘boosdoener’ zelf de schuldbekentenis
publiceerde die hem bekendheid gaf. Bovendien heeft hij
ondertussen leren lezen en schrijven en zelfs een stichting uit
de grond gestampt die tot doel heeft om het analfabetisme
in zijn land te bestrijden.
Van het internet leerde ik dat Corcoran vandaag de VS afreist
om overal zijn verhaal te doen en andere mensen – hij schat
hun aantal in de miljoenen – te helpen hun schaamte te
overwinnen en terug naar school te gaan. Corcoran heeft
ondertussen twee boeken over het probleem van het analfabetisme
geschreven en ook twee universitaire diploma’s behaald.
Hij schreef in 1987: ‘Vijfendertig jaar van mijn leven heb ik
in scholen doorgebracht – de helft als leerkracht. Ik kon toen
geen boek lezen en zelfs geen gemakkelijke tekst schrijven.
Dit is de eerste keer dat ik publiek bekendmaak dat ik bijna
vijftig jaar lang functioneel analfabeet was.’
Hoe slaagde Corcoran erin om zijn analfabetisme als leerkracht
voor iedereen te verbergen? Hij kwam uit een gezin met
zes kinderen in Santa Fe, New Mexico. Zijn ouders hadden
het te druk om te merken dat er met een van de kinderen
iets fout liep. De leerkrachten op school dwongen hem om
achterin de klas op de ‘dommerikenbank’ te zitten. Door
zijn problemen met schooldiscipline werd over het hoofd
gezien dat er een ander probleem aan de grond daarvan lag.
Omdat hij een goed atleet was, werd zijn aanwezigheid in de
middelbare school op prijs gesteld. Als leerkracht gebruikte
hij allerlei trucjes om te kunnen functioneren. Zo liet hij altijd
een leerling iets voorlezen of op het bord schrijven. Dat hij
zo vaak moest liegen, maakte zijn toestand soms ondraaglijk
pijnlijk, schrijft hij.
Op Wikipedia vond ik een derde versie van het verhaal. Nu
zou de man plots geen analfabeet geweest zijn, maar had hij
het leesniveau van iemand op de middelbare school...
Als Corcoran de boeken kon lezen die mijn dertienjarige
vandaag aankan – en dat zijn er heel wat, over heel uiteenlopende,
moeilijke onderwerpen - dan was er geen verhaal
geweest over een analfabeet die het systeem in de luren legde.
Ik kan me ook niet voorstellen dat Corcoran bereid geweest
zou zijn te bekennen dat hij geen letter kon lezen en schrijven,
om op die manier de aandacht te trekken.
Men zegt soms dat je de antwoorden van Wikipedia met een
korreltje zout moet nemen...
Op ‘YouTube’ staat een filmpje met een interview van Corcoran
samen met zijn echtgenote. Een vierde versie van het
verhaal.
Haar man schaamde zich zo diep over zijn handicap, vertelt
zij, dat ze pas na jaren begreep wat er aan de hand was. Op
een dag probeerde hij een verhaaltje voor te lezen voor hun
dochtertje en slaagde daar niet in. Toen wist ze hoe het zat.
In het interview corrigeert Corcoran het verhaal van zijn
echtgenote. Vijfde versie. Zij wist het veel eerder, zegt hij.
Tijdens hun verloving liet hij haar al weten dat hij niet kon
lezen of schrijven, maar ‘liefde is blind’... Waarschijnlijk kon
zij hem ook niet geloven omdat hij in het onderwijs stond
- een leraar is zowat de laatste persoon die verdacht wordt
analfabeet te zijn.
Zijn schaamtegevoelens werden nog vergroot omdat hij vond
dat hij als leraar een voorbeeldfunctie had. Uit de boze reacties
van heel wat ouders die de waarheid te weten kwamen, bleek
ook dat een ‘liegende leraar’ op geen sympathie kan rekenen.
Corcoran probeert dat vandaag goed te maken door mensen
met diezelfde schaamtegevoelens en gewetensproblemen te
helpen.
* * *
Ander verhaal.
Tijdens ons bezoek aan Trier bezochten we de ‘Porta Nigra’. Veel graffiti op die oude, zwarte muren. Ook woorden met
letters die misschien nog door Romeinen in de steen gekrast
werden, bedacht ik. ‘Echte’ graffiti dus.
Op een muur ontdekte ik het woordje ‘Hiba’ dat - dunnetjes
en voorzichtig - met witte verf was aangebracht. En daaronder
ook iets in het Arabisch. Ik kan wel lezen en schrijven,
maar in de wereld van het Arabisch ben ik ook analfabeet.
Er bestaan duizenden verschillende schrijfsystemen in de
wereld. Iedereen is wel ergens analfabeet.
Ik was nieuwsgierig. ‘Hiba’? Een naam? Een scheldwoord? Ik
begon te googelen en ontdekte dat het een meisjesnaam is. Ik
volgde - zoals een ‘kleinduimpje van het internet’ – een spoor
van verschillende ‘links’ dat naar een Palestijns meisje van
tweeëntwintig leidde. Hiba is een topstudente die in een vluchtelingenkamp
in heel moeilijke omstandigheden opgroeide.
Onderwijs was er een privilege, dat door iemand als Hiba met
beide handen aangegrepen werd om zo haar lot te kunnen
verbeteren. Op een of andere manier werden er middelen
gevonden om haar aan de universiteit van Bethlehem te laten
studeren. Ze werkt nu als sociaal assistent, helpt mensen die
in dezelfde moeilijke levensomstandigheden opgroeien.
John en Hiba, je kan eigenlijk bijna geen levens bedenken
die meer van elkaar verschillen, maar beiden spannen zich
vandaag evenzeer in om het lot van hun medemens te verlichten.
Ander verhaal. Toch hetzelfde.
Good luck en tot ziens.
Dr. Frans BAERT