In Caïro

11/02/'11 Graffiti Aflevering nr. 1105 - Donderdagavond. Halftien. De zonen trekken naar hun bed. Ik roep ze terug. Ze zijn aangenaam verrast als ik hun zeg dat ik wil dat ze opblijven om tv met me kijken: “In Caïro gaat de Egyptische president zijn ontslag aankondigen. De dictator heeft eindelijk de stem van zijn volk gehoord. Een historisch moment. Ik wil dat jullie dit meemaken.”

Dit moest een Valentijnsstukje worden. Al enkele dagen verzamel ik voor de column dingen over de liefde. Ik wilde het hebben over mensen die zich pas heel voelen als ze de ware partner denken gevonden te hebben. Voor hun liefdesgeluk is het noodzakelijk dat ze hun wederhelft vinden.
Maar zou het andersom niet beter werken? Als je iemand nodig hebt om gelukkig te zijn, dan gaat het om voorwaardelijke liefde. Als je daarentegen eerst het geluk in jezelf ontdekt en leert dat je eigenlijk al heel bent zonder een ander, dan kan liefde groter zijn dan de som van twee mensen.
Voor m’n Valentijnscolumn hielp het toeval me aan een gedicht van Goethe, en aan een foto van een halve auto. In mijn hoofd was het stukje zo goed als af - moest het alleen nog schrijven. Maar dan volgde de aankondiging van een historisch moment in Egypte. En van Valentijn vloog mijn aandacht naar het Tahrir-plein in Caïro.

Een foutje is vlug gemaakt. Op de autoradio had iemand het over zijn favoriete muziekstuk. Aan het eerste verkeerslicht noteerde ik snel de titel ervan.
Enkele dagen later kwam ik mijn haastig neergepende kribbel van de titel in mijn notitieboekje tegen: ‘Die Bekehrte Wolf’. Een bekeerde wolf... Wat moest ik me daarbij voorstellen? Sprak tot de verbeelding!
Pas toen ik op YouTube de titel intikte, besefte ik dat het niet om een bekeerde wolf ging, maar om ‘Die Bekehrte’: lied van Hugo Wolf, tekst van Goethe...
Een gelukkig foutje, mijn ‘bekeerde wolf’, want omdat het vreemde beeld me zo aansprak, ontdekte ik er een hemelsmooi lied door. Lied over liefde, en verlies. Op YouTube heb ik prachtige vertolkingen door Elisabeth Schwarzkopf en Tiana Lemnitz gevonden. Cd is besteld!

Revoluties... Dan denk ik aan pleinen. Gisteren het Wenceslas-plein, vandaag het Tahrir-plein, morgen opnieuw het Tienanmen-plein?

Als je op Wikipedia naar iets over Valentijnsdag zoekt, zie je links in de talenlijst ‘Limburgs’ staan. Als je erop klikt krijg je dit: ‘Valenstiensdaag ies ‘ne fièsdaag dae gehoute weurt op 14 fibberwarie. Leefdespare geve ziech op dezen daag get miè aandach in de vörm van ’n kaart, e bleumke of ’n ander gepas cadeau.’

Op het Tahrir-plein stond weer heel veel volk. Even dacht ik aan een sterrenhemel met miljoenen fonkelende lichtjes. Reporters ter plekke vertelden dat er vreugdekreten weerklonken en een feeststemming heerste.

Plots zagen we beelden van Mubarak die het woord nam. Eerst dacht ik dat het zijn toespraak van enkele dagen geleden was - dezelfde trotse houding, dezelfde krachtige stem. Dit was geen dictator die zijn biezen ging pakken.
Maar het was wel degelijk een ‘live’ uitzending. Ik hoorde Mubarak zeggen dat hij als een vader tot zijn kinderen sprak. Ik wist genoeg. Wat een gemiste kans voor een vreedzame oplossing van het conflict.
In zijn toespraak probeerde de president het buitenland de schuld te geven voor de ‘trieste gebeurtenissen’ – kras voor een man die van dat buitenland vele miljarden in zijn zakken heeft gestoken. Hij formuleerde ook het argument dat de economie nu ‘s lands dringendste zorg moest zijn en dat andere hervormingen te gepasten tijde zouden uitgevoerd worden - klonk bekend in de oren...

Naar aanleiding van Valentijnsdag wordt soms geciteerd uit het verhaal van Aristophanes in het ‘Symposium’ van Plato. Aristophanes had het over de oorspronkelijke mens die vier armen, vier benen en een hoofd met twee gezichten zou gehad hebben. Zeus bestrafte de overmoed van deze wezens door ze in twee helften - een vrouwelijke en een mannelijke - te verdelen. Elk deel was van dan af gedoemd om naar zijn andere helft te zoeken om zo opnieuw heel te kunnen zijn. Romantisch beeld van de liefde als exclusief gegeven - op elk potje zou maar één dekseltje passen...
Maar er zijn natuurlijk ook andere vormen van liefde, even waardevol en misschien zelfs nog kostbaarder. Zo is er bijvoorbeeld het mededogen voor onze reisgezellen op dit ondermaanse, lotgenoten op zoek naar liefde, geluk en vrede. Het is een vorm van liefde die geen grenzen tussen lichamen ervaart, die in het hart van de ander het licht van het eigen hart herkent en deelt.

Mijn kinderen zien mijn ontgoocheling als ik merk dat Mubarak een kans voor een vreedzame oplossing heeft laten liggen. De dictator zegt dat het hem niet gaat om de persoon ‘Hosni Mubarak’, maar om een land, Egypte. Maar dan vertelt hij over de liefde die hij al als kind voor zijn vaderland voelde, over zijn heldhaftige daden als piloot in het leger, enz. - ‘L’état c’est moi’...
Mubarak zegt aan het volk dat hij de man is om het democratische deficiet goed te maken. Je ziet en hoort enkele minuten na de toespraak dat geen mens hem gelooft. De betogers op Tahrir-plein scanderen boze slogans, tonen de zolen van hun schoenen - een zeer zware belediging in die cultuur.
Een lang democratisch deficiet heeft de betogers op straat gebracht. Blijft de vraag wie hen dan wel kan helpen? Indien niet Mubarak, wie dan? Opnieuw een vader die voor zijn kinderen beslist? Of voor het eerst een echte democraat, niet zozeer leider of machtsfiguur, maar wel partner, verkiesbaar, gecontroleerd door een parlement, vervangbaar als hij zijn beloftes niet waarmaakt. Een waardige wederhelft voor een volk.

Vrijdagnamiddag, vijf uur. De menigte op het Tahrir-plein begint plots te juichen. Mubarak is afgetreden. Ik roep mijn zonen erbij. We zien duizenden Egyptenaren met vlaggen zwaaien. Een historisch moment. Wat nu?

Good luck en tot ziens.

Dr. Frans BAERT