Het Examen
11/12/'09
Graffiti
Aflevering nr. 1047 - Nog niet veel van de winter gezien, deze winter. Amper
enkele weken nadat de bomen hun oude bladeren
hebben afgeworpen, staan er al nieuwe knoppen
op de takken. Krokusjes steken al de kop op. Bij de eerste
vrieskou zal aan al dat voorbarig lentegekriebel een brutaal
einde gemaakt worden. Het uur van de waarheid...
* * *
Deze week bereikten de stressmeters hoge waarden in
huisgezinnen met tieners. Examens. Ook een uur van de
waarheid.
* * *
Dat de klimaatconferentie in Kopenhagen begonnen is, kan
niemand ontgaan zijn. De pleidooien en argumenten om de
opwarming van de aarde tegen te houden, zijn al lang gekend,
maar wordt het wat met de conclusies en beslissingen aan het
eind van de conferentie?
Enkele dagen geleden hoorde ik op de BBC een debat met een
lid van de Amerikaanse Kamer van Volksvertegenwoordigers.
De Republikein zei dat Obama in Kopenhagen alles mag
beloven wat hij wil, maar dat hij en zijn collega’s ervoor
zullen zorgen dat niets ervan door het Congress zal goedgekeurd
worden. Doet het er dan nog toe of Obama naar de
conferentie gaat?
Op de vraag van de BBC-journalist of de Republikeinse
volksvertegenwoordiger beseft dat op Amerika - veruit de
grootste vervuiler ter wereld - een morele verantwoordelijkheid
rust, antwoordde de man brutaal dat Amerikanen
het kotsbeu zijn om door iedereen met de vinger gewezen
te worden en dat in zijn land voor de meerderheid van de
bevolking werkgelegenheid belangrijker blijft dan het milieu.
Alsof er tussen die twee moet gekozen worden...
* * *
Deze week ‘An Inconvenient Truth’ - de milieufilm van Al
Gore - gezien. Aan het eind van de documentaire volgde een
lijst van dingen die wij als individu voor het milieu kunnen
doen. Dat gaat van het installeren van een verwarmingsthermostaat
met een klok tot het gebruik van de fiets of bus in
plaats van de auto om naar het werk te gaan. Ik noteerde de
eerste tien suggesties en deed een gewetensonderzoek. Ik gaf
mezelf zes op tien – misschien eerder vijf en half als ik mijn
examen wat strenger verbeter. Indien ik het openbaar vervoer
regelmatig zou gebruiken of met een zuiniger wagen reed had
ik hoger gescoord - acht op tien. Voor tien op tien moet je perfect
recycleren en enkel nog hernieuwbare energie gebruiken.
Weinig ‘grootste onderscheidingen’ in deze wereld...
* * *
Vorig jaar een tv-reeks gevolgd waarin iemand een perfect
parcours leek te lopen – van ’s ochtends tot ’s avonds was
de man bezig met recycleren en voor elk probleem dat zich
voordeed milieuvriendelijke oplossingen te bedenken. Ik
begreep de motivatie van de man, maar om tien op tien te
halen moesten zijn huisgenoten zich ook aan de spartaanse
leefregels onderwerpen. Wat hij in zijn keuken klaarmaakte
leek niet altijd even smakelijk. Ik had medelijden met de
jonge zoon die ijskoude douches moest nemen omdat zijn
vader geen warm water wilde verkwisten. Achteraf bleek
dat er met het programma geknoeid werd – alleen wanneer
de televisiecamera’s draaiden, hadden de kinderen een koude
douche genomen, op andere dagen liep er warm water uit
de douchekop... Negen op tien, en misschien nog een extra
puntje af wegens gebrek aan fairplay.
* * *
Het probleem met ‘anders gaan leven’ – ik vond de naam
‘Agalev’ toch zoveel leuker, maar dat is een andere zaak - is
dat je nooit het gevoel krijgt dat je het goed genoeg doet. Wij
sorteren en recycleren ijverig, ons regenwater wordt gescheiden
van het andere water, door ons geïsoleerd dak verdwijnt
heel weinig huiswarmte, we planten soms een boom en hebben
al heel wat gloeilampen door spaarlampen vervangen. Dat
zie ik onze buren ook doen, en onze vrienden en kennissen.
Ongeveer half Vlaanderen is daarmee bezig. Maar toch
horen we nooit dat we het goed doen, integendeel. Elk jaar
opnieuw vallen de cijfers tegen en horen we dat er veel meer
moet gedaan worden. Het werkt ontmoedigend.
Het doet me denken aan de tijd toen ik nog examens verbeterde.
In het begin gebruikte ik daar een rode pen voor, en
onderstreepte vlijtig álles wat fout was. Een oudere collega
van me legde me op een keer uit hoe ontmoedigend dat kan
werken, en dat je betere resultaten voor de eindexamens
krijgt als je op de toetsen tijdens het academisch jaar vooral
de dingen benadrukt die de student goed heeft gedaan en
aanduidt wat nog beter kan. Ook raadde hij me aan m’n
rode pen in de vuilnisbak te gooien en groen te gebruiken.
De man bleek gelijk te hebben, zelfs studenten die voor hun
eerste toetsen zeer zwak hadden gepresteerd, kregen er door
de opbouwende commentaren zin in en haalden meer dan
behoorlijke eindresultaten.
* * *
In de Joodse godsdienst bestaat er een lijst van leefregels
uit de bijbel die door een vrome gelovige moeten gevolgd worden. Zeshonderddertien zijn het er. Dat gaat van het
verbod om naar valse profeten te luisteren tot het gebod om
op de zevende dag van de week te rusten, van dieetregels tot de
verplichting om bepaalde gebeden op bepaalde ogenblikken
van de dag te bidden. Zeshonderddertien regels of ‘mitzvot’,
dat zijn er heel wat. Niet zondigen is vanzelfsprekend een
onmogelijkheid, hoorde ik van een Joodse vriend. Niemand
kan tien op tien scoren. En toch worden de Joden die tekort
schieten niet met de vinger gewezen of uit de gemeenschap
gezet.
* * *
Voor het examen van het leven – of dat nu over respect
voor het milieu of liefde voor onze evenmens gaat - faalt
iedereen en haalt iedereen goede cijfers. We doen het nooit
goed genoeg. Maar het kan niet de bedoeling zijn dat we daar
een verlammend schuldgevoel aan over houden en daardoor
- in het slechtste geval - het kamp van de cynici en sceptici
vervoegen. Sceptici die bijvoorbeeld zeggen dat de milieuproblematiek
louter verzinsel is. Als we als onvolmaakte
gelovigen een beetje meer aangemoedigd worden, slagen we
misschien nog als mensheid, als planeet.
Good luck en tot ziens.
Frans BAERT