Goed gehoord?

10/07/'09 Graffiti We keken naar de lucht die hier vroeger donker wordt dan thuis, en naar de vuurtoren die onweerstaanbaar onze aandacht bleef opeisen telkens zijn lichtstraal over ons gleed. De lange rit naar Zuid-Frankrijk zat er op. Ik was moe. We zaten buiten aan tafel.

De grote stilte rondom viel me plots op: “Ik hoor dit jaar precies geen krekels.”

Mijn vrouw en kinderen keken me met ongeloof aan: “Hoe kan dat? De krekels sjirpen dat horen en zien vergaat!” Ik hoorde niets. Dagje ouder? Ik liet er mijn avond niet door bederven en lachte mee toen m’n jongste me probeerde te troosten door te vertellen dat Beethoven nog goede muziek kon maken toen hij al stokdoof was.

* * *

Na mijn aankomst uit Tokio zat ik in Schiphol op het vliegtuig voor Brussel te wachten. Links van me was het einde van de loopband voor passagiers die liever niet stapten. Een computerstem waarschuwde gebruikers voor het abrupte einde van de band: “Mind your step!”

Tegenover me zaten enkele Duitsers die vonden dat het herhalen van die boodschap op de zenuwen begon te werken. Vreemd genoeg hadden zij een andere waarschuwing gehoord dan ik: “One more step!” Zij herhaalden het eentonige zinnetje zo vaak, dat ik plots begon te denken dat ze misschien gelijk hadden; dat de stem inderdaad ‘one more step’ zei en niet ‘mind your step’. De eerste keer niet goed gehoord? Pas toen de Duitsers al een poos opgestapt waren, begon ik opnieuw de eerste boodschap te horen: “Mind your step!”

* * *

In de auto luisterde mijn jongste naar zijn ‘iPod nano’. Hij is gek op gesproken boeken, vooral als die over de geschiedenis van de Grieken en Romeinen gaan.

Ik voelde een tik van zijn vinger op mijn schouder: “Papa, ik heb net op m’n iPod gehoord over die rots die wij in Zuid-Frankrijk bezocht hebben, dat Julius Caesar daar zijn vijanden van af duwde zodat ze te pletter vielen.” Ik vroeg hem of hij dat wel goed gehoord had.

Een half uur later weer een tik op mijn schouder. Hij had de opname teruggespoeld en bevestigde dat hij het toch goed gehoord had, over die rots en de vijanden van Caesar... Ik kon niet meer volgen.

* * *

De volgende avond zaten we opnieuw aan tafel. De vuurtoren deed zijn werk en het werd weer vroeg donker. Tot mijn opluchting hoorde ik de krekels nu wel: “Ik kan weer horen! Geen ‘Beethoven-einde’ voor mij!”

Mijn tafelgenoten begonnen te lachen: “Maar papa, dat zijn de gazonsproeiers!”

* * *

Grote stilte -
Het gesjirp van de krekels
dringt de rotsen binnen.

* * *

Lang geleden dat ik nog eens naar tennis gekeken heb. Wimbledon. Spannende match. Leek geen einde aan te komen. Telkens de bal het net raakte, hoorde ik de scheidsrechter “Let!” roepen. Had ik hem niet goed verstaan? Kon hij de ‘n’ misschien niet uitspreken?

Even nagekeken op het internet. ‘Let’ wordt vandaag door een scheidsrechter geroepen wanneer bij een opslag de bal het net raakt maar toch in het servicevak terecht komt. De opslag moet dan overgedaan worden. Er bestaat discussie over de origine van het woord ‘let’. Volgens de enen komt het van een oud-Engels woord, volgens de anderen van het Franse ‘filet’, dat ‘net’ betekent...

* * *

De Franse tv-commentatoren van de wedstrijd op Wimbledon hadden het even over het prijzengeld. Een bedrag in Britse ponden - in ‘poents’ verduidelijkte de Fransman. Duurde even voor ik ‘m snapte. “Yes, milord”, antwoordde zijn confrater.

* * *

Op vakantie lees ik graag. Zit nu halfweg ‘Nocturnes’ van Kazuo Ishiguro (van ‘The Remains of the Day’).

Een passage in het boek waarin iemand duidelijk maakt dat hij niet goed gehoord werd, deed me aan het verhaal van m’n zoon denken, over de rots waar de vijanden van Caesar aan hun einde kwamen:

* * *

Derde avond. Opnieuw aan tafel, met de vuurtoren en het vallen van de avond en... de krekels, dacht ik toch.

Ik luisterde hard voor ik er iets over durfde te zeggen. Ik hoorde ze sjirpen, en ik hoorde ze tegelijk ook niet. Een ervaring vergelijkbaar met die wanneer je een vervelende bromvlieg lang achterna hebt gezeten. Nadat je het ding eindelijk met allerlei listen hebt buiten gekregen en het stil zou moeten zijn in de kamer, blijf je het gebrom van de vlieg nog horen, zelfs als hij er niet meer is.

Het doet me aan ‘fantoompijn’ denken. Na een amputatie blijft een patiënt nog pijn voelen in ledematen die niet langer deel uitmaken van zijn lichaam. Zou er ook zoiets als ‘fantoomvreugde’ bestaan, vroeg ik me af.

* * *

In de brede zin van het woord - zonder amputatie van ledematen – stel ik me ‘fantoomvreugde’ ook voor als het gevoel dat ik misschien zal hebben als ik over zes maanden thuis zit. Buiten ligt sneeuw, het haardvuur knettert en mijn gedachten dwalen af naar afgelopen zomer, herinneringen aan toen ik met vrouw en kinderen buiten zat. Ik zie het licht van de vuurtoren en hoor de krekels. Zomer, in de winter.

Ook vandaag ken ik dat gevoel als ik plots het gejoel meen te horen van mijn kinderen toen ze nog ukkies waren, of even plots en onverwacht de lach van mijn vader, of de stem van mijn vrouw toen ze ‘ja’ zei. Goed gehoord.

Good luck en tot ziens.

Dr. Frans BAERT