Eeuwige Sneeuw
22/01/'10
Graffiti
Aflevering nr. 1053 - Sinds gisteren is hij eindelijk weg. Een maand heeft hij het bij ons uitgehouden.
Op de harde schijf van m’n computer staat nog een foto
van onze ondergesneeuwde tuin, dat was op 20 december, enkele
dagen voor Kerstmis. De eerste sneeuw van de winter.
Drie dagen later nam ik een kiekje van de sneeuwman die
mijn oudste met zijn vriend had gemaakt. De buren vonden
het een interessante creatie, vertelde hij me met ondeugende
oogjes. Toen ik ging kijken, schrok ik me een hoedje van de
reusachtige borsten waarmee ze de sneeuwman - of liever:
‘sneeuwvrouw’ - hadden bedacht. Een brave sneeuwman met
een wortel als neus en keitjes in de ooggaten, daar houdt een
puber zich niet meer mee bezig. Ik had er alle begrip voor,
ben zelf ook veertien geweest - ik herinner me dat ik toen
nooit voldoende sneeuw kon vinden om mijn eigen erotische
fantasieën vorm te geven.
De sneeuwvrouw trok de belangstelling van passanten, tot
haar borsten bij de eerste dooi afvielen. Nu was hij opnieuw
sneeuwman, viel hij niet langer op.
Het duurde enkele weken voor het weer begon te sneeuwen
en vriezen. De stoffelijke resten van de sneeuwman hadden
al die tijd standgehouden. Dan volgde opnieuw dooi.
Eergisteren lag er nog een hoopje sneeuwman zo groot als
een ei. Ik ging er met de zonen naar kijken. Schoot een kiekje
van iets dat bijna niets meer voorstelde. En gisteren was hij
helemaal verdwenen. Vandaag doet niets in het gras nog aan
hem herinneren.
* * *
Televisiebeelden van een oude man die zijn vrouw verloren
heeft. Hij spreekt perfect Frans en Engels. Hij vertelt hoe hij
door zijn gitaar werd gered. Toen de aarde begon te beven
kon hij het instrument waarop hij toevallig zat te spelen, als
bescherming tegen vallende brokstukken gebruiken.
Hij wil niet weg uit Port-au-Prince, legt hij uit. Onder het puin
hoopt hij zijn dagboeken nog terug te vinden, die zijn heel
belangrijk voor hem - alles uit zijn leven heeft hij er dagelijks in
genoteerd. Er liggen ook manuscripten. Hij zal niet weggaan
tot hij zijn geschriften heeft teruggevonden.
De man slaapt buiten, op het puin. Alles kwijt, vrouw en
huis. Rondom hem wordt geplunderd en gemoord. Hij durft
zich niet te ver van zijn puinberg en van wat hij ooit heeft
geschreven te begeven. Als dat er nog is...
* * *
‘Wees niet bang. Zowel uw zonden als uw goede daden zullen
in het niets verdwijnen.’
Czeslaw Milosz, The Collected Poems
* * *
Dinsdagnacht zat ik toevallig op mijn computer naar de
seismische kaart van de USGS (United States Geological
Survey) te kijken, waarop alle recente aardbevingen ter
wereld aangeduid worden. Er was op de kaart een blokje
verschenen dat veel groter oogde dan alle andere op de kaart.
Ik klikte erop en leerde dat Haïti net werd getroffen - 7 op de
Schaal van Richter. Ik wist hoe laat het was. Ik overleefde
zelf een aardbeving met die kracht in Californië. Mensen in
mijn straat kwamen om het leven, overal ingestorte huizen,
overlevenden die onder de blote hemel sliepen, CNN kwam
met helikopters kijken, maandenlang naschokken en miserie.
Maar dat was in Los Angeles gebeurd, een stad die zich goed
had voorbereid op een seismisch cataclysme. In Haïti moest
het veel erger zijn.
Ik klikte naar de websites van de BBC, CNN, van kranten
in Europa en Amerika, niemand berichtte erover. Het was
nieuws dat nog ‘nieuws’ moest worden. Ik durfde niet te denken aan het aantal slachtoffers dat zo’n aardbeving in Aflevering nr. 1053
Haïti zou eisen. Het getal ‘honderdduizend’ kwam me voor
de geest. Ik hoopte dat ik ongelijk zou krijgen.
* * *
M’n jongste vroeg me wat het woord ‘negeren’ betekent. Dat
is wanneer je doet alsof iemand niet bestaat, legde ik uit.
Een lichtje ging bij hem branden: “Is dat misschien waar het
woord ‘neger’ van komt?”
* * *
In het journaal vroeg het nieuwsanker aan een Haïtispecialist
waarom het land er al zo lang zo slecht aan toe is.
De exploitatie door het Westen van Haïti als kolonie, was haar
antwoord. Dat Haïti al in 1804 onafhankelijk werd van zijn
koloniale meesters in Frankrijk, vertelde ze niet. Ook niets
over de vele brutale dictaturen, zoals die van de Duvaliers
- Papa en Bébé Doc - niets over de terreur van de ‘Tonton
Macoutes’, over de massale corruptie. Ook de geschiedenis
van Haïti wordt genegeerd.
* * *
‘Moet niet wat geschieden kan, reeds eenmaal geschied zijn?’
Friedrich Nietzsche, Also Sprach Zarathustra
* * *
De beelden van de verwoeste hoofdstad liegen er niet om
- dolende mensen, puin in de straten, opgezwollen lijken
in grachten, hier en daar staat nog een muur, liggen een
paar stoelen. Slachtoffers kijken verdwaasd voor zich uit,
kinderen zien hun ouders winkels leegplunderen, mensen
bedreigen elkaar met machetes en geweren. Er vallen opnieuw
doden.
De strijd voor de onafhankelijkheid van Haïti in 1804 kostte
aan honderdduizend zwarte slaven het leven. Precies hetzelfde
aantal doden waarvan nu gewag gemaakt werd. Honderdduizend
mensen, opgelost in het niets.
Nieuwe beelden uit Haïti. Een vrouw heeft in een smerige
ziekenhuiskamer het leven aan een jongetje geschonken. Hij is
gezond. Iedereen lacht opgelucht. De eerste van een generatie
Haïtianen die de aardbeving niet zelf heeft meegemaakt, die
erover zal weten van horen zeggen.
* * *
‘Uiteindelijk blijft vandaag wat er van gisteren is gebleven en
wat er van morgen zal blijven: de onverzadigbare en eeuwige
begeerte altijd dezelfde en een ander te zijn.’
Fernando Pessoa, Het Boek der Rusteloosheid
* * *
Voor volgende week wordt opnieuw koud weer voorspeld.
Misschien valt er dan ook sneeuw en kunnen er weer sneeuwvrouwen
en -mannen gemaakt worden.
En als het volgende week niet sneeuwt, dan zeker later. Misschien
pas volgende winter, of de winter daarop. Sneeuw
die verdwenen is, en dan terugkomt. Een eeuwige terugkeer.
Afwisselend vorst en dan dooi. Altijd dezelfde sneeuw, maar
ook altijd anders...
Good luck en tot ziens.
Dr. Frans BAERT