Echte boeken
29/07/'11
Graffiti
Aflevering nr. 1127 - “Wat is er veranderd?” wilde Sherry weten.
Tijdens ons tweejaarlijks familiebezoek in
Californië springen we altijd even binnen in
de heerlijke Kinokuniya-boekhandel in ‘Little Tokyo’, de
Japanse wijk van Los Angeles, waar Sherry werkt. We slaan
dan altijd een uitgebreid praatje met haar.
Wat was er op twee jaar tijd veranderd? Sherry wilde het graag
van iemand van ‘buiten de visbokaal’ horen.
Ik moest even nadenken. Het eerste dat me tijdens de rit
van de luchthaven opviel was het verdwijnen van de talrijke
nationalistische symbolen van tijdens de Bush-jaren, vertelde
ik haar - de autostickers met ‘Proud to be an American’ en
‘God loves America’, en de ‘stars and stripes’-vlaggen voor
elk huis, dat soort dingen.
Wat me pas na enkele dagen opviel, was het verdwijnen van
boekenzaken in de buurt van het huis van m’n schoonmoeder
- heerlijke plekken waar ik in een luie stoel een kop koffie kon
drinken en boeken lezen tot ‘s avonds laat. Er werden ook
signeersessies en lezingen georganiseerd, je kon er mensen
ontmoeten, babbeltjes slaan. Omdat ik niet elke avond bij mijn
schoonmoeder en haar man wilde zitten tv kijken, waren die
boekenzaken geweldige plekken om de tijd te doden.
In een radius van een tiental kilometer zijn op twee jaar tijd
bijna alle boekenzaken verdwenen. De lijst van bekende
boekhandels die er niet meer zijn is lang: de ‘Barnes & Noble’-
winkel in Encino, ‘Borders’ in Sherman Oaks, ‘Dutton’s’ in
Brentwood en in North-Hollywood, ‘Vagabond Books’ in
Westwood, ‘Crown Books’ in Sherman Oaks. In november
sluit ook de ‘Bodhi Tree’ in West-Hollywood - een newageboekenzaak
met ‘cult status’ - de deuren. Gelukkig is er nog
één boekenwinkel opengebleven - ‘Bookstar’ in Studio City.
Hopelijk is die er binnen twee jaar nog of anders wordt het
elke avond tv kijken... Sherry voegde nog enkele ter ziele
gegane boekenzaken uit haar buurt aan de lijst toe.
“Maar gelukkig is Kinokuniya er nog”, zei ik tegen haar. Ze
glimlachte. Weinig kans dat die zaak de deuren gaat sluiten
omdat het een afdeling van een grote Japanse boekenketen
is. Japanse bezoekers aan Hollywood en Disneyland logeren
in de Japanse hotels in de buurt en komen er hun Japanse
boeken en tijdschriften kopen.
* * *
Terwijl ik deze ochtend m’n kop koffie dronk, zag ik in de kast
de rug van het boek ‘Fishing in de Tiber’, van Lance Morrow,
en moest ogenblikkelijk aan Cleveland denken, alhoewel de stad
Cleveland helemaal niet in het boek voorkomt. In december
1991 was ik naar Ohio gegaan om mijn vriend Stuart en zijn
vrouw Anula te bezoeken. Ze namen me mee naar een Italiaans
restaurant in Cleveland. Maar voor we gingen eten, moesten
we de ijskoude wind die van Lake Erie blies trotseren om even
in een boekenzaak te gaan kijken. En zo belandde het boek van
Morrow in mijn handen.
Als ik het boek nu na al die jaren zie, denk ik aan rode wijn en
pasta, aan de wind en de winter, aan goede vrienden en goede
boeken.
Danny Heitman, Wall Street Journal
* * *
Bijna dagelijks wordt het verdwijnen van boekenzaken in de
plaatselijke kranten en tijdschriften geanalyseerd en betreurd.
De schuld ligt niet volledig bij een lezerspubliek dat van
papieren media naar digitaal is overgestapt, wordt geschreven.
Vaak ligt de fout ook bij boekenzaken die te stroef op de
technologische veranderingen hebben gereageerd. Zo doet
de boekenketen ‘Barnes & Noble’ het over het algemeen
nationaal goed - alhoewel de zaak in Encino de deuren heeft
moeten sluiten - omdat ze ook boeken online aanbieden,
e-mails naar klanten sturen met nieuws over verkoopacties,
uitnodigingen voor lezingen en signeersessies.
Mensen die in de wolken waren met hun ‘e-boek’, maken er
vaak na een tijdje minder gebruik van of haken zelfs volledig
af omdat een ouderwets boek voordelen heeft waarvan de
lezer zich pas bewust wordt als hij het zonder papieren boek
probeert te doen. In een ‘ouderwets’ boek kan je zelf ook
iets schrijven - soms vind je in een tweedehands exemplaar
ook interessante notities van de vorige eigenaar. Je kan een
blad vouwen om aan te duiden hoever je geraakt bent. Je
kan je boek in bad lezen zonder bang te moeten zijn dat je
leesinstrument stuk gaat als het nat wordt.
En dan heb je het wonder van de boekenkast - zowel in
een boekenzaak als thuis. Rijen boekenruggen met titels en
namen van auteurs - tijdslijnen uit je eigen leven en dat van de
beschaving. Zo kan je uit de eigen boekenkast misschien een
poëziebundel trekken die je ooit van een liefje hebt gekregen,
met tussen de bladeren nog een gedroogd bloempje dat ruikt
naar een zomer van lang geleden. Of een boek van je vader
of grootvader dat destijds tot heftige discussies heeft geleid.
Misschien ook een boek dat je ooit zelf hebt geschreven en
nu nergens meer te krijgen is. Ook in boekenzaken kan je
dergelijke waardevolle schatten ontdekken.
En dan is er natuurlijk ook de geur van het papier, het aanvoelen
van het blad...
* * *
Ray Bradbury, auteur van het boek ‘Fahrenheit 451’ over
een toekomstige maatschappij zonder boeken, was uit Los
Angeles afkomstig. Ik herinner me uit mijn tijd in LA dat
hij campagne voerde om de boekenzaak ‘Acres of Books’ in
Long Beach te redden. Tevergeefs.
Los Angeles is ook de stad waar ik twee jaar geleden in de
Huntington Library een kiekje van een Gutenberg-bijbel
uit 1455 nam.
* * *
“Is dat een boekenkast? Dan zijn de objecten die op de schappen
liggen boeken? Klopt dat?”
“Zo is het.”
“Zijn het échte boeken?”
“Ja, echte, Computer.”
Isaac Asimov, Het einde van de eeuwigheid, 1955
* * *
Als Sherry me binnen twee jaar opnieuw vraagt wat er veranderd
is, hoop ik dat we er ons op zullen verheugen dat de
laatste boekenzaken van Los Angeles standgehouden hebben;
beter nog: dat er weer nieuwe boekhandels zullen bijgekomen
zijn, met boekenkasten vol échte boeken.
Good luck en tot ziens.
Dr. Frans BAERT