De kruiwagen

07/07/'12 Graffiti Aflevering 1173- “Voor mij pepperoni,” vroeg m’n schoonbroer.

“Een pizza met pepperoni,” noteerde de juffrouw.

Ik onderbrak haar: “Hij wil eigenlijk een pizza met salami!”

De juffrouw bekeek me alsof ik mijn schoonbroer uit Los Angeles zijn pizzabeleg niet gunde:

“Wij hebben hier pizza met pepperoni hoor,” repliceerde ze vinnig.

“In Amerika betekent pepperoni iets anders,” probeerde ik uit te leggen.

’Pepperoni’ is een variant van salami die in Amerika gebruikt wordt. De term ‘pepperoni’ is een verkeerd gebruikte afgeleide van ‘peperoni’, dat in het Italiaans ‘pepers’ (paprika) betekent.

Uit: Wikipedia

Vorige zomer bezocht ons gezin de familie in Californië, dit jaar verblijft ‘Californië’ bij ons. De hele schoonfamilie, twee weken op bezoek.

Merkwaardig hoe we onze conversaties terug lijken op te nemen waar we ze elf maanden geleden onderbroken hebben - alsof er geen dag tussen verlopen is.

Mijn schoonbroer wil van me weten hoe het nu zit met de euro, en ik vraag hem wat hij over Obama denkt. Dezelfde soort vragen die we elkaar altijd weer opnieuw stellen.

Ik vermoed dat hij uit mijn antwoord kan opmaken dat mijn enthousiasme voor de euro wat geminderd is, precies zoals zijn enthousiasme voor zijn president. Ik geloof nog in de eenheidsmunt, vertel ik hem, maar vind dat de crisis te lang duurt, dat een definitieve oplossing zich opdringt.

“Zou jij voor een mormoon kunnen stemmen?” vraag ik hem. “Het geloof van een presidentskandidaat is voor mij geen probleem,” antwoordt hij.

We kijken samen naar het journaal. Mijn schoonbroer zegt dat hij geïnteresseerd is hoe het nieuws hier gebracht wordt, zelfs als hij het niet verstaat. Na enkele minuten ‘Freek Braeckman’, merkt hij op: “That guy needs a shave, and a tie.”

Negen mensen onder ons dak is veel volk, maar omdat het bezoek slechts twee weken duurt, vindt niemand dat een probleem.

Koken gebeurt in twee shifts omdat de oven en het vuur te klein zijn. In de ijskast staat zoveel eten dat als iemand de mosterd zoekt en merkt dat het potje helemaal achterin staat, hij wijselijk besluit om liever de mayonaise vooraan te gebruiken. Wasmachine en droogkast staan bijna dag en nacht aan. ’s Avonds worden speelkamer en living slaapkamers - een luchtmatras hier, een matras daar, en klaar is Kees.

Bij elk bezoek brengt mijn schoonmoeder haar afwashandschoenen uit Amerika mee - ze dringt aan om te helpen met de vaat. Ik probeer haar uit de keuken te halen omdat de afwas toch niets is voor iemand op vakantie, maar dat lukt me nooit.

Enkele avonden geleden hadden we het aan tafel over onze eerste liefdes. Het vreemdste verhaal kwam van m’n schoonmoeder. Haar ouders hadden haar als zestienjarig meisje toestemming gegeven om met een jongen uit te gaan. Die reed met haar naar de heuvels boven Los Angeles. Op een verlaten plek sprong hij op haar om haar te kussen. Haar broer had haar ooit gezegd dat als iemand haar lastigviel, ze hem een dreun in zijn gezicht moest verkopen. Deed ze. De jongeman schreeuwde van de pijn, was heel boos op haar: “Jij hebt mijn bril gebroken!” Zij eiste dat hij haar dadelijk naar huis bracht.

Drie weken later telefoneerde hij. Tot haar stomme verbazing vroeg hij haar opnieuw voor een ‘date’: “Ik heb nu contactlenzen,” legde hij uit.

De meeste gesprekken tussen de twee families gaan altijd over de verschillen tussen hier en daar, tussen Europa en Amerika. Dat de stroom sterker of zwakker is, het Chinees eten heel anders, de pizza’s groter of kleiner, de hemel meer of minder bewolkt, de verkeersregels voorrang geven of niet, de belastingen hoger of lager zijn, de misdaad zwaarder of lichter.

Het duurt altijd enkele dagen voor we het eindelijk ook eens over dingen hebben die hier hetzelfde zijn als daar - verhalen over geluk en verdriet, over kinderen die trouwen, over kinderen die scheiden, over familieleden die het goed doen of niet, over verjaardagen, geboortes, overlijdens. Als we het over het echte leven hebben, vallen de verschillen weg. Mensen zijn hetzelfde, waar ook ter wereld

so much depends
upon
a red wheelbarrow
glazed with rainwater
beside the white chickens

(zoveel hangt af/ van/ een rode kruiwagen/
die glimt door het regenwater/ naast de witte kippen)
William Carlos Williams (1883-1963)

‘The red wheelbarrow’ is een van de beroemdste gedichten in de Amerikaanse literatuur. Zo Amerikaans als ‘apple pie’. Het korte gedicht werd op alle mogelijke manieren geanalyseerd. Williams zou met zijn waarneming van de rode kruiwagen de essentie van Amerika gevat hebben - een iconisch beeld dus.

Ik vraag me af wat er bij ons als iconisch beeld kan dienstdoen. Een frietkot misschien, een koersfiets, of zo’n witte badkuip die in een wei als drinkbak voor de koeien moet dienen?

Door de ongewone vorm van de versregels, lijkt het in het gedicht van Williams alsof de klemtoon op de verkeerde woorden gelegd wordt. Dat heeft de dichter met opzet gedaan. Op die manier wil hij de kruiwagen uit de alledaagsheid losrukken en ons een directe ervaring van dat voorwerp geven.

Williams slaagt er zo in om afstand met het lokale te scheppen, en voeling met het universele karakter van dat landelijke tafereel te krijgen. Precies het tegenovergestelde van wat de mensen zeggen die geloven dat het gedicht de essentie van Amerika samenvat.

De vorm van ‘red wheelbarrow’ is van een andere orde, overstijgt het niveau van verschillen tussen landen en volkeren. Het gedicht als kruiwagen voor de geest. Het moet niet per se een kruiwagen zijn, een witte badkuip kan even goed:

zoveel hangt af/ van/ een witte badkuip/ gevuld met roestwater/ naast de zwarte koeien//.

Volgende week vertrekt de familie. Altijd een moeilijk moment. Afscheid, verdriet - gevoelens die ieder mens in zijn leven kent. Mijn schoonmoeder steekt dan haar afwashandschoenen opnieuw in haar koffer. Alle mensen zijn misschien hetzelfde, maar niet alle schoonmoeders.

Good luck en tot ziens.

Dr. Frans BAERT