Carnavalisme

11/03/'11 Graffiti Aflevering nr. 1108 - Het mooiste kwam pas aan het eind van de dag, toen we op weg naar huis plots honderden trekvogels in de lucht ontwaarden. M’n oudste dacht eerst dat het een wolk spreeuwen was, maar toen we de v-vormige formaties zagen wisten we dat het kraanvogels waren. De volgende dag stond in de krant dat er 25.305 kraanvogels boven Limburg geteld werden.

Voor de krokusvakantie had ik beloofd dat we ergens naartoe zouden gaan. Dagje Antwerpen, Brussel, Aken of nog eens naar Düsseldorf? Omdat Düsseldorf een Japans kwartier heeft met Japanse restaurants, boekhandels en voedingszaken, viel de keuze op die stad. Voor we vertrokken keek ik nog even op het internet of ons geliefde restaurant wel op maandag open was.
Bij het naderen van Düsseldorf werd alle verkeer vóór de Rijnbrug afgeleid. Wegenwerken, het kan overal gebeuren. Een kilometer of twee, drie verder konden we weer niet over de Rijn - pas aan de derde brug lukte het wel, maar daar mochten we dan niet de stad in.
Toen ik op de stoep een jongen in piratenpak zag, viel mijn euro eerst niet omdat zoiets voor kinderen doodgewoon is, maar toen ik zag dat zijn vader ook als zeerover verkleed was, begon me een licht op te gaan. Een mevrouw liep als aardbei verkleed - we zouden die dag nog tientallen ‘aardbei-vrouwen’ zien. Was helemaal vergeten dat het ‘Rosenmontag’ was - dé hoogdag van het carnaval. Wat een vergissing vandaag naar Düsseldorf te komen - alles was beslist gesloten.
Van overal doken mensen op in carnavalspak - een vrouw als kip, een man met een reusachtige vork op zijn hoofd, en opnieuw enkele ‘aardbei-vrouwen’... Opvallend hoe netjes iedereen er uit zag - het leek alsof de mensen een uniform hadden aangetrokken.
We vonden de feestelijke drukte eerst leuk, maar dan irritant toen bleek dat de ene straat na de andere voor het verkeer gesloten was en we na bijna een uur rondrijden nog altijd niet in de buurt van de Japanse wijk geraakt waren.
Aan het station vond ik eindelijk een toegangsweg naar de Japanse buurt. Opvallend dat hier geen verklede mensen rondliepen. De wijk genoot blijkbaar een zekere immuniteit. Toch één Japanse gezien die als aardbei-vrouw verkleed liep - het was geen gezicht. Alle winkels en restaurants waren ook hier gesloten. We stierven van de honger. Het was al na twee uur en ik hoopte nog ergens een open McDonald’s te vinden. Teleurgestelde gezichten op de achterbank.
Na wat verder rondjes rijden, zag ik mensen in een verlichte Japanse sushizaak zitten, maar ik vond nergens een parkeerplaats en de parkeergarages waren ook gesloten. Ten einde raad zette ik mijn auto op een plek waar het niet mocht, maar waar ik niemand hinderde. Als iedere inwoner van Düsseldorf op Rosenmontag verkleed rondliep, zo redeneerde ik, dan was de kans groot dat de mensen die parkeerbonnen schreven die dag hun uniform van controleur ook voor dat van een zeerover of een aardbei verwisseld hadden.
Ik was opgelucht toen we na het restaurantbezoek geen parkeerbon achter onze ruitenwisser vonden. Het zien van de kraanvogels die over Limburg trokken maakte ook veel goed.

Ik ben altijd jaloers geweest op mensen die zich voor carnaval helemaal kunnen laten gaan. Maar ik denk dat je uit een nest van ‘carnavalisten’ moet komen om het te kunnen. Ik ben misschien te bang voor wat er kan gebeuren, of liever: kan misgaan. Ik herinner me dat iemand me ooit trots vertelde dat een van de hoogtepunten uit zijn leven een bezoek aan Rio was - hij had zo hard gefeest dat hij daarna nog een dag in een goot had gelegen om weer bij bewustzijn te komen. Het was het hem allemaal waard geweest.
Bij de mensen die ik in de straten van Düsseldorf zag, ontbrak dat wilde van Rio. De Duitsers hadden voor de gelegenheid hun schoonste carnavalspakken aangetrokken - ‘schoon’ ook in de betekenis van gewassen & gestreken. Alles was door de ordediensten opvallend goed georganiseerd. Ook op de Duitse tv zijn de carnavalshows tot in de puntjes georganiseerde spektakels. Dit sterk in tegenstelling met de beelden van carnaval uit Aalst - als ik ‘voil jeanetten’ zie dan schrik ik altijd hoe vuil ‘voil’ kan zijn. Het is precies zoals het moet in de geest van carnaval - deelnemers zijn bezeten door een wildheid die de rest van het jaar onder een zwaar deksel gehouden wordt.
Het doet me denken aan het onderscheid dat de filosoof Friedrich Nietzsche maakte tussen het apollinische en het dionysische. Het eerste - genoemd naar de Griekse god Apollo - staat voor schoonheid, redelijkheid, orde en harmonie; het tweede - naar de god Dionysius - voor onredelijkheid, chaos, driften en wildheid. De twee krachten zijn elkaars tegengestelde maar komen samen in het leven voor. Volgens Nietzsche is het belangrijk dat er naar een evenwicht tussen beide gezocht wordt, en een vergissing dat in onze cultuur het rationele het wilde domineert. Een cultuur die het ongeremde verwaarloost, verliest haar kracht, haar voeling met de werkelijkheid, dacht hij.

Ik vond dat ik iets goed te maken had na de mislukking van Düsseldorf, dus riskeerden we opnieuw een tochtje. Naar zee. Weg van drukte en herrie. Stil genieten.
Wandelend op straat aan zee, hoorden we een lawaai dat horen en zien verging. Waarschijnlijk zo’n auto met discoboxen, dacht ik. Een politieman kwam er aan op zijn motor. Hopelijk ging de overtreder op de bon. Maar de politie deed niets. Een reusachtige tractor kwam aanzetten met daverende luidsprekers die op doodskisten leken. Achter de tractor volgde een pover versierde carnavalswagen met een handvol jongelui die hun best deden te doen alsof er een feestsfeer heerste. Geen mens die naar hen keek. Plots werd de stekker uit de muziek getrokken - na de trommelvliestergende decibels klonk nu de allerstilste stilte.
Carnaval was afgelopen. Op weg naar huis zocht m’n zoon tevergeefs naar een kraanvogel in de lucht. De vasten was begonnen.

Good luck en tot ziens.

Dr. Frans Baert