Ballen en slingers

24/12/'11 Graffiti

Aflevering nr. 1147 - Onze kerstboom werd niet in een bos in de Kempen of Ardennen gehakt, maar kwam uit een kartonnen doos met daarop in grote letters: 'Made in Thailand'. Hij gaat al een jaar of acht mee zonder ook maar één naald verloren te hebben.
Vroeger kochten we échte kerstbomen, en plantten die na de feestdagen in de tuin. Op die manier konden we onze boom in leven houden nadat hij enkele weken in de huiskamer had vertoefd. Als je vandaag de hoog opgeschoten sparren in de tuin ziet, is duidelijk dat dit uit een esthetisch oogpunt een grote vergissing was...

Het tropische klimaat van Thailand is zeer gunstig voor de teelt van palmbomen, niet zo voor de kweek van sparren. Mooie bomen, palmbomen, maar niet ideaal voor kerstversiering met ballen en slingers. Daarom maken ze in Thailand kerstbomen uit plastic. Kerstmis past niet echt in hun traditie, maar het boeddhisme is zeer tolerant voor andere culturen en tradities. De export van plastic kerstbomen naar het westen is ook goed voor de economie van het land, en dat kan iedere Thai - zelfs de vroomste monnik in zijn saffraankleurig gewaad - alleen maar toejuichen.

Dat Kerstmis voor andere culturen niet zo vanzelfsprekend is, leerde ik toen ik destijds in Los Angeles door een van m'n studenten uit India bij hem thuis uitgenodigd werd.
Raju was een sikh. Ik meen me te herinneren dat de naam van zijn echtgenote 'Bupinder' was - 'Bupi' in het kort. Haar naam klonk zo mooi dat ik hem tot de dag van vandaag heb onthouden. Zij woonden in een buitenwijk van Los Angeles, waar ik vanop de straat in elk huis een kerstboom met lichtjes kon zien. Raju en zijn vrouw hadden er ook een gekocht.
We zaten samen rond hun kerstboom die met weinig kennis van zaken versierd werd - alle slingers en ballen hingen aan de puntjes van de takken. We smulden van Indiase hapjes die Bupinder serveerde en praatten over van alles en nog wat. Maar mijn gastheer en -vrouw durfden op geen enkel moment met ook maar één woord over de grote kerstboom te reppen - de boom was zoals de spreekwoordelijke 'olifant in de kamer'. Als vrome sikhs voelden Raju en Bupinder duidelijk een zekere schaamte over het vreemde ding dat ze in huis gehaald hadden. Pas aan het eind van de avond stelde Raju me de vraag waarom zo'n boom voor christenen moest voor Kerstmis - hij begreep er niets van, zei hij. Het was hem ook niet duidelijk wat al dat gedoe met bomen en cadeautjes met een religieus feest te maken had. Ik probeerde het uit te leggen, maar merkte dat zij het beiden moeilijk hadden om ook maar iets van mijn verhaal te begrijpen, en zelfs nog meer in verwarring raakten. Aan het eind van mijn uitleg begreep ik eerlijk gezegd ook niet meer zo goed wat ik had proberen duidelijk te maken...

Enkele weken geleden hielp ik mijn zonen om de grote doos uit Thailand van de zolder te halen. Mijn oudste stak de boom in elkaar en versierde hem zonder dat iemand moest helpen. Mijn vrouw en ik waren heel trots op hem. Ik was ook blij dat hij de lege dozen van de versiering niet had laten rondslingeren.
Toen de zonen in bed lagen, bestudeerde ik de boom met meer aandacht. Er hingen enkele nieuwe ornamenten in die mijn vrouw uit Los Angeles had meegebracht, waaronder een opvallende, goudkleurige sol-sleutel.
Toen ik ook naar bed wilde en het licht van de boom uitdeed, kon ik niets meer van de versiering merken. Er stond nu een sombere, geurloze plastic-boom uit Thailand. Lichtjes opnieuw aan, en alles zag er weer feestelijk en sfeervol uit.
Ik dacht aan het afgelopen jaar. Veel droevige, sombere dingen op 365 dagen tijd gebeurd - het overlijden van dierbare mensen, veel slachtoffers van natuurrampen en oorlogen, armoede en crisis, ziektes, een nucleaire ramp... Dat er in 2011 ook mooie dingen gebeurd zijn, was ik bijna vergeten. Om me die te herinneren was het nodig dat ik de de lichtjes in mijn boom aanstak.

In mijn kerstboom van dit jaar branden meer lichtjes dan ik eerst gedacht had. Zoals het lichtje, die keer dat de mevrouw van de winkel me zomaar met een prachtige glimlach verraste.
Of de brief van een vriend die mijn bezorgdheid over een aantal dingen deelde en me vroeg of ik niet vergeten was om soms toch ook eens te lachen. En het besef dat mijn zonen dit jaar niet alleen groter maar ook wijzer dan mij zijn geworden. De hartverwarmende lezersbrieven en e-mails die ik mocht ontvangen. Luisteren naar mijn jongste op de piano. De vallende ster die ik vorige week zag toen ik even naar buiten keek. De gouden bladeren die mijn ginkgoboom deze herfst op zijn kruin droeg. Mijn vriendschap met de zwanen op de vijver. Mijn vrouw die in mijn armen viel nadat ik even naar haar geknipoogd had. De gezellige avonden met mijn quizploeg. Het gevoel toen ik deze zomer mijn hand op de bast van een eeuwenoude sequoia-boom legde. Mijn ontdekking van de Duitse schilder Gerhard Richter op een tentoonstelling. De smaak van de soep van mijn moeder. De muziek van Bach en die van Mompou, een componist die ik deze zomer ontdekte. De man op de radio die zo prachtig zong, ergens tussen het nieuws van vijf en dat van zes. Het gezelschap van onze hond. Het ongewone licht tijdens het onweer van enkele weken geleden. En ook het gewone licht van elke dag. Ik ben er zo dankbaar voor.

Zalig kerstfeest en tot ziens.

Dr. Frans BAERT