American Graffiti

31/07/'09 Graffiti Aflevering nr. 1029 - ‘De man van mijn schoonmoeder’ noemde ik hem in m’n vorige column - klinkt afstandelijk. Dat was niet de bedoeling. Laat ik hem daarom maar de naam geven die hij heeft: Irle.

In 2002, na de dood van Bud, mijn schoonvader, verscheen Irle plots in het leven van mijn schoonmoeder. In dezelfde week waarin zij haar man had verloren, was ook Irles echtgenote overleden. Zoiets schept een band.
Mijn schoonmoeder is gelukkig met haar nieuwe man en schiet goed op met zijn kinderen en kleinkinderen. Dezelfde goede relatie die ook tussen ons en Irle bestaat.
Als ik in LA op bezoek ben, kijken wij elke avond samen naar baseball op tv en discussiëren we graag over politiek, over Europa en Amerika.
Mijn zonen hebben deze week van Irle leren poker spelen. Vandaag hoorde ik hem tegen iemand zeggen: “Weet je dat ik mijn kleinkinderen heb leren poker spelen?” Een kind kan niet genoeg opa’s hebben, denk ik dan.

Baseball heet ‘honkbal’ in het Nederlands, maar dat woord is voor mij geen drager van herinneringen. Al de ritten door de woestijn, terwijl ik naar een spannende baseballwedstrijd op de radio luisterde, de wedstrijden die ik in Dodger-stadium meemaakte, de televisieavonden met mijn schoonvader Bud en nu met Irle op de sofa... dat is ‘baseball’. Heeft niks met ‘honkbal’ te maken.

Een baseballteam speelt bijna dagelijks tijdens het seizoen, dat in de lente begint en in de herfst met de ‘World Series’ eindigt - 162 wedstrijden: de helft thuis, de helft uit.
Het team van de LA-Dodgers speelde deze week in St.Louis tegen de ‘Cardinals’. Toen ik vorige week arriveerde en met Irle ‘s avonds op de sofa zat, vertelde hij me dat de Dodgers dit jaar een ongelooflijk goed seizoen hebben gespeeld. Maar de afgelopen avonden - terwijl ik samen met hem keek - verloren ze vier wedstrijden achter elkaar... Was ik beter thuisgebleven, vroeg ik aan Irle. Gelukkig kon hij daarmee lachen.
Als de Dodgers slecht spelen, kijken we ook naar iets anders op tv, en wordt er ook meer gepraat. Ik noteerde enkele dingen in m’n rode notitieboekje. Graffiti...

‘Blue dog Democrats’, nooit eerder van gehoord. Het is de naam die aan de conservatieve partijgenoten van Obama gegeven wordt, legde Irle uit. Ze zijn vooral uit het zuiden afkomstig en proberen zijn hervormingsplannen te dwarsbomen. ‘Blue’ is de kleur van de Democratische partij.
In de 19de eeuw bestond ook zoiets als ‘yellow dog Democrats’. Lincoln was de Republikeinse president die het zuiden in de burgeroorlog versloeg. Vele verbitterde zuiderlingen bleven daarna generaties lang uit protest voor de Democratische partij stemmen: ‘We would rather vote for a yellow dog before we would vote for any Republican’.

Hier wordt niet over de ‘Mexicaanse griep’ gesproken, wel over ‘swine flue’ (varkensgriep). Logisch in een stad zonder varkenskwekers, waar 42% van de bevolking van Mexicaanse komaf is.

Bijna 50 miljoen Amerikanen zijn vandaag niet verzekerd. Tijdens een interview vertelde een senator in Washington dat hij tegen Obama zal stemmen omdat die een ‘Europees’ ziekteverzekeringssysteem wil invoeren. Dokters zullen dan minder verdienen met als gevolg dat minder jonge mensen nog geneeskunde willen studeren. Dat zal in de toekomst tot een dokterstekort leiden...

Tijdens de zevende ‘inning’ - zonder verlengingen duurt een baseballwedstrijd negen ‘innings’ - werd vroeger een korte pauze ingelast om de mensen de kans te geven de benen even te strekken. Het liedje ‘Take me out to the ballgame’ werd dan door het publiek enthousiast meegezongen. Aan het begin van een wedstrijd staat iedereen ook recht voor het Amerikaanse volkslied.
Ik moest even in mijn haren krabben toen ik zag dat tijdens de ‘seventh inning stretch’ niet langer het olijke ‘Take me out to the ballgame’, maar wel het hyperpatriottische ‘America the beautiful’ gezongen werd. Irle: “Ze zijn daar tijdens de oorlog in Irak mee begonnen.”
De televisiecamera zoemde in op enkele mensen in het publiek bij wie de tranen over de wangen rolden.

America! America! God shed His grace on thee, And crown thy good with brotherhood, from sea to shining sea.

Ik vroeg aan mijn nichtje van acht welke vakken ze op school krijgt. Ze vertelde me over Engels en rekenen, en ook over ‘Famous Americans’, haar lievelingsvak.

Zag een foto van Amerikaanse soldaten in Irak, die - gehurkt in een kring - zaten te bidden. Ik vertelde aan Irle dat zoiets in Europa heel vreemd overkomt. Hij is zelf niet godsdienstig, maar kan er blijkbaar mee leven dat mensen hier om de haverklap over God spreken en in het openbaar samen bidden.

America! America! God mend thine ev’ry flaw; Confirm thy soul in self control, thy liberty in law!

‘We don’t want to become like Europe!’ hoor je vandaag vaak op de tv hier. Hoe denken de mensen hier wel dat wij daar leven? Armoede? Verdrukking?
Soms hoor je het uit de mond van zo’n ‘Blue dog Democrat’: “Met zijn plannen voor een ziekteverzekering voor iedereen, voor meer controle op wapendracht en hogere belastingen, wil Obama Amerika kapot maken. Wij willen hier geen Europa!”

America! America! May God thy gold refine, Till all success be nobleness, and ev’ry gain divine!

We kijken samen naar een documentaire over Iran. Irle: “Kijk, de wegwijzers daar zijn ook in het Engels!” We hebben vroeger al eens een discussie gevoerd toen hij me vertelde dat je als Engelstalige geen andere talen moet leren omdat Engels een wereldtaal is.
Ik (over die tweetalige wegwijzers): “Ze gebruiken Latijnse letters, Irle, geen Engelse.”
Hij begrijpt me niet.
Ik leg uit dat als je ‘Teheran’ in het Frans of Engels schrijft, dat je dan de letters die we van de Romeinen gekregen hebben gebruikt.
Stilte.
Ik had me niet zo mogen laten gaan, bedenk ik achteraf.

America! America! God shed His grace on thee, And crown thy good with brotherhood, from sea to shining sea!

Ik wandel wat in de buurt met mijn oudste. Plots hoor ik ze, de kolibries - ‘Tsjiktsjiktsjik’. Ik toon hem waar het vogeltje zit. Zo teder, zo fijn. Mooiste vogeltje ter wereld.
De volgende avond sta ik opnieuw buiten en herken onmiddellijk de zure, penetrante stank, uit de tijd toen ik hier ook woonde. Een ‘skunk’ heeft zijn visitekaartje achtergelaten. Wegwezen!

‘America the beautiful’. Kolibries, maar ook stinkdieren. Licht, maar - zoals dat in elk land het geval is - ook schaduw.

Good luck en tot ziens.

Dr. Frans Baert