Advent

02/12/'11 Graffiti Aflevering nr. 1144 - Gisteren moesten de zonen ’s ochtends - voor het eerst dit schooljaar - hun fietslicht aanzetten voor ze naar school vertrokken. Buiten was de wind guur en de lucht donker.

In de winkel liep ik Lode tegen het lijf. Hij merkte dat ik een kerstroos gekocht had. Ik ben niet zo’n enthousiaste kerstversierder, legde ik uit. Normaal koop ik altijd een bloemetje voor de vaas in de gang, maar in de kerstperiode leek me zo’n plant een betere keuze. Hij had pas een adventkrans gehangen, vertelde Lode. Dat verbaasde me omdat ik niet dacht dat hij iemand is die volgens de kerkelijke kalender leeft. Maar je moet natuurlijk niet gelovig zijn om van een bepaald gebruik te houden. We hadden het onder andere over homeopathie - ik heb daar enkele maanden geleden een column over geschreven. Lode gelooft niet dat een zo sterk verdund medicijn nog werkzaam kan zijn. Ik repliceerde dat als het om een placebo-effect zou gaan, daar op zich niets mis mee is, als het maar werkt. Een geloofsdiscussie - over wat werkt en niet werkt - waarvan we genoten. Toen hij afscheid van me nam, verbaasde hij me met deze nieuwe opmerking: “Je moet eens een adventkrans proberen, dat werkt ook!” En hij meende het, geloof ik.

Het woord ‘advent’ komt van het Latijnse ‘adventus’ dat ‘komst’ betekent. In het Christendom is het de naam voor de periode die aan Kerstmis voorafgaat. Wellicht geen toeval dat de geboorte van Christus - ‘het licht van de wereld’ - tijdens de donkerste dagen van het jaar gevierd wordt.

Ik stond in de winkel waar ik een half jaar geleden een zaklamp had gekocht. Geweldig ding, het werkt met LEDlampjes, is oplaadbaar en zo krachtig dat hij tot tweehonderd meter ver kan schijnen. Ik wilde er nog een om als cadeau te geven. De verkoper zei dat hij me herkende: “Jaja, u bent de begrafenisondernemer. Ik wist wel dat het de ideale zaklamp zou zijn voor uw werk!” Hij was opgelucht dat ik met zijn vergissing kon lachen. Niets mis met dat beroep - het is eerlijk werk en noodzakelijk, maar toch...

In de donkerste winternachten ligt de kiem van het licht verborgen. In de taoïstische filosofie van de Chinezen zijn licht en donker geen tegenpolen, omdat licht slechts kan bestaan dankzij duisternis, en duisternis enkel dankzij licht. De twee uitersten dragen elkaar. Als de duisternis volledig lijkt, dan pas kan het licht ontstaan.

In het verleden sprong ik in Londen altijd even op m’n alma mater binnen - ik heb me daar, meer dan dertig jaar geleden, als student heel gelukkig gevoeld. In het winkeltje van de London School of Economics kocht ik dan wat souvenirs - een koffiemok, een sweatshirt of wat pennen - met het logo van de universiteit. Het gaf me een goed gevoel even terug op de LSE te zijn. Ik was toen trots op mijn diploma, maar vandaag ligt dat anders. De universiteit stond bekend om de radicale denkers die er doceerden - van marxisten zoals Meghnad Desai tot liberalen als Friedrich von Hayek. Zestien LSE-mensen hebben in het verleden Nobelprijzen gewonnen, de meest recente was Christopher Pissarides, in 2010.

Maar de LSE heeft recent heel wat van haar prestige verloren. Het begon allemaal al eind jaren zeventig. De directeur van de universiteit was toen bijzonder trots dat de Toyota-autofabriek een belangrijk bedrag aan de school had geschonken. Zoiets was nieuw voor de universiteit. De LSE volgde daarmee het voorbeeld van Amerikaanse universiteiten waar geld van bedrijven beschouwd werd als een middel om de beste krachten aan te trekken en zo het prestige van de universiteit te verhogen.

In de daarop volgende jaren kreeg ik regelmatig bedelbrieven van de LSE waarin me gevraagd werd om als alumnus geld aan de universiteit te geven. Ik herinner me hoe ik destijds slechts een paar honderd pond inschrijvingsgeld moest betalen, maar in de jaren tachtig telden studenten vele duizenden ponden neer om er te mogen studeren. Voordien stond de LSE vooral bekend als een universiteit die studenten uit de derde wereld aantrok en toekomstige leiders van ontwikkelingslanden vormde. Dat veranderde allemaal - de nieuwe LSE-studenten zagen een diploma van de universiteit als de sleutel voor een financieel succesvolle carrière.

En dan ontplofte de bom... Bleek dat president Kadhafi van Libië enkele jaren geleden anderhalf miljoen pond aan de LSE had gegeven en dat zijn zoon Saif korte tijd later een doctoraat van de school op zak mocht steken. Groot schandaal! De directeur van de universiteit moest ontslag nemen, de zaak kwam voor in het parlement, er werd een onderzoekscommissie aangesteld.

Ondertussen ligt de reputatie van de universiteit nog altijd aan diggelen. De pers verwijst naar de LSE als de ‘Libyan University of Economics’. Als je op YouTube ‘LSE doctorate Kadhafi’ intikt, kan je Saif Kadhafi - die onlangs opgepakt werd - horen vertellen dat ‘in theorie’ Libië het meest democratische land ter wereld is! Hij moet zelf om zijn cynische opmerking lachen... Afgelopen woensdag wijdde ‘Newsnight’ op BBC2 een zoveelste reportage aan het LSEschandaal, naar aanleiding van het Woolf-onderzoeksrapport dat alle onverkwikkelijkheden van de samenwerking met het Kadhafi-regime heeft proberen bloot te leggen. Enkele weken geleden leerden we dat professor Paul De Grauwe in Leuven op pensioen moest en aan de LSE mag gaan doceren. De komst/advent van De Grauwe... lichtpunt voor de LSE, ‘donkerpunt’ voor Leuven.

de witte maan
in december een legende
uit de slaap gewekt
Basho (1644-1694),
The Complete Haiku, Nr.283

De conciërge van het hotel vroeg me waar ik van plan was naartoe te gaan. Naar het ‘Imperial War Museum’, antwoordde ik. “Oh, lovely!” Toch een andere manier om naar het duistere oorlogsverleden te kijken, daar in Engeland. Ik wandelde tussen de bomen op Sloane Square die voor de kerst prachtig versierd waren - in de donkere kruinen hingen wolken van fonkelende sterrenpunten.

Good luck en tot ziens.

Dr. Frans BAERT