2112

14/01 Graffiti Aflevering nr. 1150 - We hebben de kerstboom afgebroken. Ballen en slingers zitten opnieuw voor een jaar in dozen op zolder. De kerstroos heeft wat van zijn blaadjes laten vallen - te weinig licht in de kamer, en te veel water gekregen. De plant heeft zijn beste tijd gehad.

De feesten zitten erop. Het gewone leven is terug. Er is een tijd van komen, en een van gaan.

Ik keek om me heen in het onbekende jaar, wetend dat weinigen
van zo ver arriveerden, ik was van licht doordrenkt als een plant
van water.

Het is hartje winter. In de tuin staan sneeuwklokjes, op de struiktakken zwellen al knoppen en het gras oogt opvallend frisgroen - de tijd van komen kan soms ook te vroeg of te laat arriveren.
Als we het weerbericht mogen geloven zou het vannacht eindelijk een beetje gaan vriezen. Maar zoiets voorspellen kan riskant zijn, zelfs een dag op voorhand.

Meer dan honderd jaar geleden verschenen in het Amerikaanse tijdschrift ‘Ladies’ Home Journal’ toekomstvoorspellingen van ingenieur John Elfreth Watkins over het jaar 2000.
De lijst van Watkins’ voorspellingen die uitgekomen zijn, is indrukwekkend: ‘Als er een veldslag in China geleverd wordt, zullen binnen honderd jaar foto’s in alle kleuren die in de natuur voorkomen, binnen het uur in kranten kunnen verschijnen. Een man in het midden van de Atlantische Oceaan zal met zijn vrouw in een boudoir in Chicago kunnen praten. Mensen en alle soorten dingen zullen binnen het bereik van camera’s kunnen gebracht worden die elektronisch verbonden zijn met schermen aan uiteinden van circuits, zelfs duizenden mijlen ver van elkaar.’ Watkins achtte het niet voor onmogelijk dat de gemiddelde leeftijd van een Amerikaan tegen het jaar 2000 vijftig jaar kon bedragen.
Wat niet uitkwam was zijn voorspelling dat de letters ‘c’, ‘x’ en ‘q’ uit het alfabet zouden verdwijnen en dat vliegen en muggen tegen het jaar 2000 zouden uitgeroeid zijn.

De toekomst voorspellen, het is een idee dat ons misschien meer dan anders bij het begin van een nieuw jaar bezighoudt.
We maken dan goede voornemens voor de volgende twaalf maanden - ophouden met roken, kilootje verliezen. Het zijn voorspellingen die we met wat wilskracht kunnen doen uitkomen. Andere profetieën ontsnappen aan onze controle. Hoe gaat nu het verder met de economische crisis, met de besparingen, de euro? En in een uitzonderlijk warme winter zoals we die dit jaar beleven, stellen we ons de vraag hoe het met de opwarming van de aarde zit... Het onevenwicht in de natuur baart vele mensen zorgen.

John Elfreth Watkins zat er niet ver naast met zijn toekomstvoorspellingen. Wie durft vandaag te orakelen hoe onze wereld er binnen honderd jaar zal uitzien? Quid 2112? Als we de kalender van de Maya’s mogen geloven is de vraag zelfs zinloos, want volgens hun berekeningen zou het einde van de wereld al in 2012 plaatsvinden. Op 21 december om precies te zijn, zo las ik deze week in de krant. Dat geeft ons toch nog een maand of elf om orde op zaken te stellen voor we de geschiedenis afsluiten...
Ik doe er wat luchtig over omdat ik in mijn leven al zo vaak heb gehoord dat de wereld zal vergaan. In de jaren tachtig luisterde ik in Amerika naar zogenaamde ‘tele-evangelisten’ die aan de hand van bijbelpassages konden aantonen dat de komst van de apocalyps maar een kwestie van enkele maanden was. Ik was toen een pak jonger en goedgeloviger, en schoot soms in het midden van de nacht wakker met nachtmerries over het nakende einde der tijden. Ik heb sindsdien ook van vele andere onheilsprofeten verhalen over armageddon en apocalyps gehoord en nu verontrust het me eigenlijk helemaal niet meer. Integendeel. Stel dat we er op 21 december allemaal aangaan, dan hoeft er na ons vertrek niemand verdrietig achter te blijven. Vind ik misschien zelfs een meer troostgevende gedachte dan als we op de ‘gewone’ manier één voor één doodgaan met alle droevige gevolgen vandien voor familie en vrienden die we achterlaten.

In onze cultuur loopt de tijdslijn van links naar rechts. Links het verleden, rechts toekomst. De richting van de tijdspijl is het gevolg van de manier waarop we lezen en schrijven - letters, woorden en bladzijden volgen elkaar van links naar rechts.
Ik herinner me gelezen te hebben hoe psychoanalysten dromen uitleggen waarin iemand op zijn pad voor de keuze gesteld wordt om links of rechts verder te gaan. Kiest hij voor links, dan betekent dat een stap terug naar het verleden, rechts ligt de toekomst.
Ik kan me voorstellen dat in taalculturen waar men van rechts naar links schrijft, die keuze precies andersom geïnterpreteerd wordt.
Mijn zonen zijn beiden gek op manga - Japanse stripverhalen. Zij lezen die in Engelse vertaling, maar wel van rechts naar links. In het begin hadden ze het daar soms moeilijk mee, maar nu is het een koud kunstje - hun tweede natuur. Wat als zij me straks over een droom vertellen waarin ze naar rechts of naar links kunnen gaan? Toekomst of verleden, of andersom?
Een toekomstvoorspelling voor het jaar 2112 die misschien wel kan uitkomen: dat andere culturen op gelijke voet als de westerse zullen komen te staan en dat we bijgevolg in alle richtingen zullen schrijven en lezen - zelfs van onder naar boven!
We mogen hopen dat we tegen die tijd nog zullen lezen... Als dat niet het geval zou zijn, wil ik zo’n toekomst niet meer meemaken, mag voor mij de apocalyps al binnen enkele jaren plaatsvinden...

De Toekomst zegt geen woord -
En maakt met Tekens niet
Als een Doofstomme iets bekend
Van haar peilloos Verschiet -

Quid 2112? Een gedurfde vraag als we zelfs niet zeker zijn of het vannacht gaat vriezen.

Good luck en tot ziens.

Dr. Frans BAERT