Republikeinse race

05/01 De Kern

De 122.000 Republikeinse kiezers in Iowa die gisteren het startschot gaven voor het Amerikaanse verkiezingsjaar, vormen op geen enkele manier een afspiegeling van het electoraat dat in november de nieuwe (of oude) president zal kiezen.

En toch waren de caucuses in de dorpsschooltjes en buurthuizen van de staat in het Amerikaanse ‘heartland’ een leerzame start van de race naar het Witte Huis. De uitslag gaf immers perfect aan wat ook al tijdens de campagne in Iowa tot uiting kwam: dat het Republikeinse kamp ten diepste verdeeld is. De (toen nog) zeven rivalen voor de partijnominatie deden hun uiterste best om elkaars reputatie ten gronde te richten.

Het wederzijdse vernielingswerk bleef niet zonder resultaat. Newt Gingrich, de voormalige voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, kwam er dinsdag niet aan te pas. De vernietigende tv-spotjes van het Romney-kamp, waarin Gingrich’ kleurrijke verleden belicht werd, zullen daar niet vreemd aan zijn.

Dat Michele Bachmann zo slecht scoorde, had ze dan weer geheel aan zichzelf te wijten. Ze stapelde de blunders op en beschouwde succes in haar thuisstaat als een vanzelfsprekendheid. Ze voerde er in ieder geval veel minder campagne dan de kandidaat die gisteren op acht stemmen na de overwinnaar van de eerste voorverkiezing werd, Rick Santorum.

Diens opkomst is de grote verrassing van de caucuses in Iowa. Ze is ook het resultaat van een fenomeen dat de Republikeinen al geruime tijd parten speelt: de split tussen de traditionele partij en de sociaalconservatieve Tea Party-beweging.

Die weegt met haar volle gewicht op het Republikeinse nominatiegevecht. Mitt Romney deed de voorbije weken dan ook zijn uiterste best om zijn verleden als gematigde conservatief te verloochenen. De voormalige gouverneur van Massachusetts ontkende zijn vroegere liberale standpunten over zaken als abortus en was zijn eigen ziekteverzekeringswetten schielijk vergeten.

Rick Santorum daarentegen trok alle registers open om het meest conservatieve en religieus doordrammende deel van het kiesvolk in Iowa op zijn hand te krijgen. Met succes: bijna was hij met de eerste overwinning in het voorverkiezingsseizoen gaan lopen. Dat succes zegt niet veel over Santorums kansen op de nominatie.

Als de Republikeinen niet helemaal doorslaan, kiezen ze straks Romney als tegenstander voor president Obama. Maar nu al is duidelijk dat in het Republikeinse kamp de keuzes zich situeren tussen oerconservatief en knetterrechts.