Gedaan met gratis

10/01 De Kern

Net zoals de federale moet ook de Vlaamse regering bijkomend besparen om haar begrotingsobjectief te halen. Maar waar? Er gaan nogal wat stemmen op om dat te doen in het openbaar vervoer. Het argument bij uitstek daarvoor is het lage kostendekkingspercentage van 15 procent bij de Lijn wat inhoudt dat slechts 15 procent van de kosten gedekt wordt door inkomsten uit vervoerbewijzen.

Dat is niet veel. Bij de MIVB, het openbaar vervoer in Brussel, is dat net iets meer dan 50 procent. Waarom kan het wel in Brussel en niet in Vlaanderen? Daar is een voor de hand liggende verklaring voor. In Brussel wonen 1,1 miljoen mensen op een kleine oppervlakte en zijn er elke dag honderdduizenden pendelaars. Mochten die allemaal de auto nemen voor hun verplaatsingen, dan zou het verkeer daar dag en nacht stilstaan. Ze moeten er wel bus, tram of metro nemen.

Het heeft ook te maken met een andere wijze van berekening van het kostendekkingspercentage. Zowel De Lijn als de MIVB krijgen een dotatie voor het gratis vervoer van 65-plussers. Bij De Lijn zit die dotatie in de noemer en bij de MIVB in de teller. Een ander voorbeeld. De Lijn moet instaan voor het vervoer van leerlingen uit het bijzonder onderwijs. Dat kost De Lijn 63 miljoen. De MIVB moet dat niet doen.

Er is meer, veel meer. Het is niet De Lijn maar de Vlaamse regering en het Vlaams Parlement die verantwoordelijk zijn voor de lage kostendekkingsgraad bij De Lijn. Omdat het de Vlaamse regering is die de tarieven vastlegt die De Lijn mag aanrekenen en die De Lijn slechts mag indexeren ondanks het feit dat de kosten sneller stijgen. En omwille van het door het Vlaams Parlement gestemde decreet basismobiliteit waarin staat dat elke Vlaming recht heeft op een halte van De Lijn binnen de 500 meter in de stad en binnen de 700 meter in de dorpen en dat er voldoende bussen moeten rijden op de lijnen, meer in de steden dan in de dorpen.

Dit houdt in dat, indien er moet bespaard worden op de dotatie van 1 miljard euro voor De Lijn, het de Vlaamse regering is die dit moet doen en niet De Lijn.

Dat kan door het decreet basismobiliteit aan te passen, door de frequenties te verlagen, door de tarieven te verhogen, door het gratis vervoer voor bepaalde categorieën af te schaffen... én rekening te houden met de gevolgen van deze maatregelen zoals een stukje verkeersarmoede en meer auto’s op onze wegen. Dat is een werk van lange adem waar ze best meteen aan begint. En dat is uiteraard iets moelijker dan het lanceren van de slogan “Gedaan met gratis”.