"Hoge olieprijs schuld van financiële sector"

16/07/'08 “Er zijn al veel zondebokken aangeduid voor de huidige hoge olieprijs. De belangrijkste oorzaak is echter de ongebreidelde handel in papieren oliecontracten. Dat zorgt voor een prijsspiraal naar boven, en prijzen die geen voeling meer hebben met de economische realiteit.”

Dat zegt professor Philip Vergauwen, decaan van de faculteit Toegepaste Economische Wetenschappen (TEW) aan de UHasselt, in een gesprek met deze redactie.

“Er worden tal van oorzaken aangehaald om de huidige hoge olieprijs te verklaren”, zegt Vergauwen. Zo is er de stijgende vraag vanuit de nieuwe economieën China, India, Brazilië en Rusland. Of er wordt met een beschuldigende vinger gewezen naar de regeringen, die met accijnzen op brandstoffen de schatkist vullen.

Ook de OPEC-landen krijgen de wind van voor, omdat ze zouden weigeren voldoende olie op te pompen, om zo het “verketterde Westen” een hak te zetten. Daarnaast wordt er gewezen op de slinkende voorraden, of gebrek aan raffinagecapaciteit.

Zelfs de groene jongens worden verdacht van overmatige regulering om alternatieve energie te pushen. Dan is het weer de lage dollar, waardoor de olieproducenten hun inkomen zouden zien dalen.

Oliemaatschappijen

“Al die factoren kunnen voor een deel de enorme prijsstijging verklaren. Het staat vast dat oliemaatschappijen en -raffinaderijen (vooral als ze verticaal geïntegreerd zijn) momenteel superwinsten maken."

"Maar daar is eigenlijk niks mis mee. Die bedrijven - multinationals - investeren hun winsten in het zoeken naar nieuwe olievelden, nieuwe technologieën en zelfs alternatieve energievormen. Dat komt iedereen ten goede”, zegt Vergauwen.

“Dé belangrijkste factor wordt gevormd door de financiële markten. Er bestaat immers een ongebreidelde handel in afgeleide financiële producten (derivates zoals futures: recht op aankoop in de toekomst tegen een vaste prijs). Die zijn in feite bedoeld om oliecontracten in te dekken, maar zijn een grote, speculatieve markt op zichzelf geworden."

"De grootbanken en hefboomfondsen die deze markt beheersen, hebben er alle belang bij dat de prijzen blijven stijgen. Het is een spiraal die zichzelf voedt, maar geen voeling meer heeft met de economische realiteit”, zegt Vergauwen. “Op dit moment is 25 tot 40% van de olieprijs het gevolg van deze derivatenmarkt. Olie zal dan ook duur blijven.”

Wat kunnen we er aan doen?

“Ik pleit niet voor het verlagen van accijnzen op de brandstofprijzen. Dat is toch maar een pleister op een houten been. Bovendien kunnen de overheden die inkomsten beter investeren in alternatieve energie, infrastructuurwerken, milieu en het financieren van de vergrijzing."

"De derivatenmarkten moeten wel gereguleerd worden. De oliemarkt is één van de weinige waar er nauwelijks regels bestaan. Futures moeten gebruikt worden waarvoor ze dienen, namelijk om contracten in te dekken. Momenteel wordt 80% van de futures in olie nooit uitgevoerd. Dat zegt toch genoeg."

"Niet alleen de olieprijzen zijn daar het slachtoffer van. Ook de prijzen van andere grondstoffen lijden onder dit uit de hand gelopen systeem.”