"Illegalen moeten vrijwillig terugkeren"

09/11/'11 Binnenland De vrijwillige terugkeer van illegalen moet in de toekomst de gedwongen terugkeer vervangen. Dat staat in een wetsontwerp dat de Kamercommissie Binnenlandse Zaken sinds vanmorgen bespreekt. Het moest normaal gezien vanavond worden goedgekeurd, maar de Commissie stopte zopas met de debatten en gaat volgende week woensdag verder.

Dit onderdeel van het wetsontwerp is verplicht door de Europese Unie. Het gaat om een richtlijn die al op 24 december 2010 in alle landen van de Europese Unie moest worden omgezet in hun intern recht. België werd al meermaals op de vingers getikt omdat dit nog niet gebeurd is. Momenteel hebben acht EU-staten dat nog niet altijd gedaan, waaronder België. Vier landen (Duitsland, Cyprus, Litouwen en Polen) zijn nog niet eens begonnen hiermee. Reden: er is steeds meer Europese weerstand tegen die richtlijn.

Wat is het probleem?

Slechts 15% van de illegalen van buiten de Europese Unie die een bevel krijgen om België te verlaten, keert ook echt terug. Bij de Marokkanen is dat slechts 7%, bij de Algerijnen 1%. Te weinig, vond ook de regering.

Wat zegt het ontwerp?

* De voorkeur gaat voortaan naar vrijwillige terugkeer van illegalen in plaats van gedwongen verwijdering. Volgens staatssecretaris voor Migratie Melchior Wathelet (cdH) is dat “goedkoper, efficiënter en beter voor de illegaal én voor het land dat terugstuurt. Er zullen zo meer illegalen terugkeren dan nu”, meent Wathelet.

* Een illegaal krijgt voortaan 30 dagen de tijd om België vrijwillig te verlaten in plaats van 5 nu. Kamerlid Nahima Lanjri (CD&V) nuanceert: “Deze termijn van dertig dagen is het principe. Hij kan worden ingekort tot 7 dagen of zelfs tot nul dagen als er een risico bestaat dat de illegaal gaat onderduiken, als hij een tweede asielaanvraag indient, als hij een gevaar voor de openbare orde vormt of als hij een eerder bevel niet heeft opgevolgd”.

De termijn van 30 dagen kan ook verlengd worden tot bijna een jaar, als de illegaal schoolgaande kinderen heeft of als er problemen rijzen bij de vrijwillige terugkeer.

"Maar", zo waarschuwt Lanjri,“wie niet vrijwillig vertrekt, kan later gedwongen verwijderd worden”.

* Iedere teruggestuurde illegaal kan een inreisverbod tot 3 jaar krijgen. Dat verbod geldt niet alleen voor België, maar voor de hele Europese Unie, behalve voor Engeland en Ierland. Het geldt verder voor Zwitserland, IJsland, Noorwegen en Liechtenstein. Dat inreisverbod komt op 5 jaar bij fraude of misbruik. Het kan worden opgeheven om humanitaire redenen of om te studeren of te werken, maar dat laatste alleen als al twee derde van het verbod voorbij is.

* Illegalen die in de gevangenis zitten, zullen al van bij hun opsluiting worden geïdentificeerd. Nu gebeurt dat niet en daarom is het zo moeilijk om illegale veroordeelden uit te wijzen. Momenteel is één op de drie gevangenen illegaal.

Twee maanden voor het strafeinde zal de procedure om de veroordeelde illegaal te verwijderen worden gestart. Voorlopig gehechten zullen nog maximum 7 dagen nadat ze zijn vrijgelaten, kunnen vastgehouden worden om ze uit het land te zetten, tenminste als het parket zich daartegen niet verzet. Hiermee wordt een verwijdering van illegale drugsdealers makkelijker en komt men tegemoet aan een verzuchting van de Antwerpse burgemeester Patrick Janssens (sp.a).

Het ontwerp wordt vanavond niet meer goedgekeurd, hoewel dat toch gepland was. N-VA heeft ruim zeventig amendementen ingediend en hoewel die bijna allemaal zullen worden verworpen, vergt dit toch een ruime uitleg. Volgens Theo Francken is het nieuwe terugkeerbeleid te laks en zal het de opvangcrisis nog vergroten. "Dit is geen verstrenging, maar een versoepeling", zo zegde Francken. De partij wil dat illegalen maar 7 dagen de tijd krijgen om het land te verlaten in plaats van 30 en ook dat opsluiting in terugkeercentra tot 18 maanden mogelijk zou zijn in plaats van 8.

Het VB wil dat de terugkeerrichtlijn op Europees vlak wordt herzien. Gerolf Annemans pleitte voor opsluting van asielzoekers in gesloten centra tot hun verzoek is ingewilligd.

De Kamercommissie Binnenlandse Zaken stopte plots met de debatten omdat Melchior Wathelet weg moet voor overleg met formateur Elio Di Rupo.

Meer over dit nieuwe verwijderingsbeleid vindt U op de expertenpagina van John De Wit.

JDW