"Middelen uit Gemeentefonds beter verdelen"

16/01 De 2 miljard euro uit het Gemeentefonds moet eerlijker verdeeld worden.” Dat heeft burgemeester van Riemst Mark Vos (CD&V) vrijdagavond aan minister-president Kris Peeters gezegd op de nieuwjaarsreceptie in zijn gemeente. “Steden krijgen heel veel geld. Plattelandsgemeenten als Riemst niet, terwijl wij open en groen moeten blijven en daardoor veel minder inkomsten kunnen genereren”, zegt Mark Vos.

Hoog bezoek vrijdagavond op de nieuwjaarsreceptie van CD&V in Riemst, waar burgemeester Mark Vos zijn partijgenoot, Vlaams minister-president Kris Peeters, mocht verwelkomen. Naast veel goede wensen had Vos een pertinente vraag voor Peeters: er moeten meer middelen uit het Gemeentefonds naar de tientallen plattelandsgemeenten in Vlaanderen gaan.

Geldpot van 2 miljard

De 308 Vlaamse steden en gemeenten halen hun basisfinanciering uit het Gemeentefonds, dat jaarlijks zo’n 2 miljard euro verdeelt. De berekening van de aandelen van de gemeenten gebeurt op basis van een aantal parameters als hun centrumfunctie (aandeel actieve bevolking en aantal leerlingen), hun fiscale armoede, hun oppervlakte open ruimten, en sociale maatstaven (laaggeschoolde werklozen, leefloners, geboorten in kansarme gezinnen). Voor steden en kustgemeenten is er een bijzondere financiering.

Antwerpen is in Vlaanderen de grootste slokop met 513 miljoen euro. Steden als Hasselt en Genk krijgen 25 miljoen euro per jaar. Voor het landelijke Riemst gaat het om 3 miljoen euro. Gemeenten beslissen autonoom waarvoor deze middelen worden aangewend.

Naast deze Gemeentefonds-middelen genereren steden en gemeenten ook inkomsten uit hun aanvullende personenbelasting, uit opcentiemen op de onroerende voorheffing (grondbelasting), en uit allerhande subsidies.

“Kosten even groot”

“De verwachtingen van gemeentebesturen worden steeds groter, zowel van de burgers als van de overheden. Maar de middelen zijn beperkt, zeker voor landelijke gemeenten als Riemst”, zegt Mark Vos. “Net omdat we landelijk zijn en moeten blijven, mogen we veel minder woon- en industriegebieden ontwikkelen. Daardoor genereren we ook minder inkomsten.” >Mark Vos bewijst dit met cijfers:

- Eén procent personenbelasting brengt in Riemst 434.000 Euro op. In Vlaanderen is dat gemiddeld 601.000 euro.
- 100 opcentiemen brengt Riemst 185.000 euro op. Het gemiddelde van alle Vlaamse gemeenten is 353.000, of exact het dubbele.
- Riemst is een uitgestrekte gemeente. Het telt 279 inwoners per km² tegenover 417 in Vlaanderen.
- Het kadastraal inkomen per inwoner bedraagt in Riemst 370 euro. In Vlaanderen is dat 572 euro.
- Door zijn uitgestrektheid telt Riemst 245 km gemeentewegen, terwijl dat voor alle Vlaamse gemeenten samen gemiddeld 162 km is. “Onze wegen moeten evengoed onderhouden worden”, zegt Vos.

Net als grote gemeenten en steden moet ook Riemst de veiligheid van zijn inwoners kunnen garanderen. Politie en brandweer kosten hier verhoudingsgewijs meer geld.
Hoewel landelijke gemeenten kunnen rekenen op Vlaamse subsidies, moeten ze voor het onderhoud van hun patrimonium het grootste gedeelte ook zelf financieren.

“Andere verdeling nodig”

“Steden krijgen veel geld om wonen en winkelen daar aangenaam te maken. En terecht”, zegt Vos. “Want iedereen geniet daarvan. Maar het omgekeerde geldt ook. Dat gemeenten als Riemst groen en rustig blijven, komt ook de stedelingen ten goede. Helaas vertaalt zich dat niet in middelen. Vandaar dat ik de minister-president nadrukkelijk vraag daar iets aan te doen.”