Raad van Wijzen houdt Bilzens dialect in ere

Het oude dialect gaat stilaan verloren. De typische uitdrukkingen en specifieke woordjes, worden steeds minder gebruikt en gesproken. Het merendeel van de jongeren in Bilzen spreekt van huis uit beschaafd Nederlands en de charme van het ‘Bilzers’ geraakt dan ook meer en meer in de vergeethoek. Een aantal liefhebbers, die zetelen in de ‘Raad van Wijzen’, zetten zich echter in om dat typische taaltje van de Bilzenaar in ere te houden.

In de laatste 30 jaar hebben ouders hun kinderen steeds minder opgevoed in het dialect. Daardoor komt ook de kennis van het sterk gekleurd ‘Bilzers’ steeds meer in het gedrang. Nochtans hoeft het dialect inzake woord- en klankrijkdom niet onder te doen voor de Nederlandse standaardtaal. Waar anders dan in het Bilzers dialect hoor je woordjes als ‘meezietsje, sjoëlpiëtsje, potleidsje of sjauthindsje’ (madeliefje, schoolpoortje, potloodje, schoothondje)? In Bilzen was een grote groep aanhangers van het dialect, twintig jaar geleden al van mening dat het ‘plat’ in ere moest worden gehouden. En zo werd onder de vleugels van heemkundekring Bilisium de ‘Raad van Wijzen’ in het leven geroepen. “Het was vorig jaar twintig jaar geleden dat we voor het eerst de oudere generatie Bilzers-dialectsprekers hebben samengebracht. Bedoeling was en is om een zo volledig mogelijk dialectwoordenboek samen te stellen”, vertelt voorzitter Patrick Slechten.

Ondertussen zijn er al zo‘n 7.000 woorden, uitdrukkingen en soms tenenkrullende uitdrukkingen en grammaticale vormen van het ‘stedsje bij den Demer’ in een database opgetekend. “Elke laatste zaterdag van de maand komen we samen en staat de Bilzerse taalschat centraal. Dit werkt aanstekelijk. Iedereen verricht voortreffelijk huiswerk en brengt telkens spontaan de vruchten mee van een maand lang woordjes sprokkelen.”

Eén van de ‘Wijzen’ is Magda Zimmermann, die zich al lange tijd vastbijt in het dialect. “Binnen onze raad dragen we bij tot het samenstellen van het collectieve geheugen van de afgelopen generatie Bilzenaars. En we doen het graag.” Het oudste lid van de groep is Liske Fuchs (96). “Er zijn in de jaren een heleboel woorden verloren gegaan, uitdrukkingen die steeds minder gebruikt worden. Vaak ook omdat handelingen of bepaalde voorwerpen in deze moderne tijd niet meer aan de orde zijn of uit de mode zijn geraakt.” Als we vragen naar een stukje mooi dialect, haalt Liske meteen een heel arsenaal aan. “Wat zeer mooi klinkt is ‘dich bès sjaun’, wat zeker moet gezegd worden als de man ‘ene nette vaeger’ is”, lacht Liske.

Of de indrukwekkende woordenverzameling ooit daadwerkelijk zal leiden tot het ultieme ‘Bilzers woordenboek’ is niet zo vanzelfsprekend. “Ik denk dat al die woorden die nog liggen te wachten, moeilijk in één mensenleven te verwerken zijn. We zullen al blij zijn dat we met onze inzet en de maandelijkse oogst aan woorden, het ‘Bilzers’ voor de eeuwige vergetelheid hebben behoed”, aldus Patrick. Na lang beraad haalt ook de voorzitter zijn favoriete woordjes boven: lek-m'n-lip, maolplag en kwakvroës (lekstok, zakdoek en kikker).

Wie zelf nog mooie Bilzerse woordjes kent, stuurt ze ‘zoe rap miëgelek’, dus snel, naar : info@bilisium.be

Dit nieuws werd gemeld in ons HBvL-trefpunt in de Kimpel in Bilzen
(dagelijks bereikbaar tussen 16 en 17 uur)