Hoe komt het dat vingerkootjes geluid kunnen maken? Wetenschappers leggen het uit

Print
Hoe komt het dat vingerkootjes geluid kunnen maken? Wetenschappers leggen het uit

Je vingers eens goed laten kraken is voor sommige mensen een bron van opluchting, voor de omstanders meestal een gruwelijk lawaai. Maar kunnen botten wel kraken? Enkele wetenschappers zochten het voor eens en voor altijd uit.

Het kraken van knokkels en andere gewrichten komt door gasbelletjes in de gewrichtsvloeistof. Dat is de vloeistof die er voor zorgt er dat onder andere enkels, ellebogen en polsen vlot kunnen bewegen. Dat is toch wat we de voorbije jaren geregeld leerden uit onderzoek.

Maar is dat wel zo, vroegen Vineth Chandran Suja en Abdul Barakat van de Ecole Polytechnique in Frankrijk zich af. En dus voerden ze onderzoek naar de oorsprong van de krakende gewrichten. De keuze voor het onderwerp kwam op een moment van verveling toen Suja zijn knokkels liet kraken. Ik dacht dat het wel interessant zou kunnen zijn”, vertelt de onderzoeker aan het Amerikaanse tijdschrift The Atlantic.

Bubbels

De bubbels die gevormd worden aan de gewrichten zijn niet zoals bubbels die we zien in water. Er is immers geen lucht die je gewricht binnenkomt. De bubbels in de gewrichtsvloeistof ontstaan door holtevorming, een proces dat de vloeistof uiteen trekt. De bubbels lossen nadien terug op in de vloeistof, tot de gewrichten opnieuw uit elkaar getrokken worden.

Dat de bubbels iets met het krakende geluid te maken hadden, klopt dus. Maar hoe de vork precies aan de steel zat, was volgens Suja en Barakat nog niet voldoende duidelijk.

De derde theorie

In tegenstelling tot eerder onderzoek bemerken Barakat en Suja met hun onderzoek dat het oplossen van de gasbellen in de vloeistof slechts gedeeltelijk verantwoordelijk is voor het gekraak. Hoewel het klopt dat de bubbels ontstaan als je twee gewrichten uit elkaar trekt, is het volgens hen niet de oorzaak van het geluid. De overheersende theorie was 40 jaar lang dat zowel het ontstaan van bubbels als hun implosie, een fractie van een seconde nadat je je vinger strekt, zorgde voor het krakende geluid.

Die theorie werd in 2015 al onderuit gehaald door studenten uit Canada. Zij lieten een proefpersoon onder een MRI scanner zijn knokkels kraken. Ze zagen dat je nog lang na het gekraak bubbels kon zien en opperden dat enkel het ontstaan van de bubbels voor een krakend geluid zorgde. Suja en Barakat creëren met hun onderzoek dus een derde theorie, die delen van de twee oudere combineert.

Zo luid als een grasmaaier

De berekeningen van Suja en Barakat toont wel dat het kraken van de gewrichten veel luider kan dan eerst gedacht. Tot 83 decibel, dat is ongeveer het volume dat een grasmaaier maakt als hij aanstaat. Geen van de proefpersonen kon tijdens de testen van Suja en Barakat zo’n sterk geluid produceren.

Is het schadelijk ?

Rest ons nog één vraag, waar de wetenschappers het oneens over zijn: is het schadelijk? “Wij zouden het vermoedelijk wel al gemerkt hebben als er vaker gewrichtsproblemen voorkwamen bij mensen die hun gewrichten lieten kraken”, zegt orthopediste Caroline Werkmeister van de universiteitskliniek Hamburg-Eppendorf aan de Duitse krant Der Spiegel. Toch benadrukken artsen dat wat voor de ene persoon geldt niet noodzakelijk van toepassing is op een ander.

Waar voor- en tegenstanders van de krakende gewrichten het wél over eens zijn, is Donald Unger. Vijftig jaar lang kraakte de Amerikaanse dokter elke dag enkel de vingers van zijn linkerhand. Het resultaat: ook na meer dan 18.850 keer kraken was zijn linkerhand even gezond als zijn rechter. Wetenschappers vonden zijn methode van testen echter onwetenschappelijk. Unger kreeg in 2009 een Nobelprijs voor zijn lange onderzoek, die prijs wordt uitgereikt aan mensen die naar een ‘triviaal’ of ‘lachwekkend’ onderwerp onderzoek doen.