Archeoloog ontdekt mogelijk nieuwe diersoort: oranje krokodillen die enkel in het pikdonker leven

Print
Archeoloog ontdekt mogelijk nieuwe diersoort: oranje krokodillen die enkel in het pikdonker leven

Foto: Oliver Testa

In 2008 ontdekte een archeoloog enkele krokodillen in de complete duisternis van afgelegen grotten in het tropische Gabon. Enkele jaren later keerde hij terug met andere experten voor grondiger onderzoek, en wat bleek? In het licht zagen de grotkrokodillen er helemaal anders uit dan verwacht. Meer zelfs: het zou wel eens kunnen dat de dieren zich stilaan in een compleet nieuwe soort ontwikkelen.

Toen professor Richard Oslisly naar Gabon trok, een land in Centraal-Afrika dat voor zo’n 80% uit tropisch regenwoud bestaat, ging hij eigenlijk op zoek naar tekeningen en sporen van de prehistorische mens. Maar in de duistere grotten van de provincie Abanda ontdekte hij iets compleet anders: hij vond er geen muurschilderingen of inkepingen, wél botste hij op een dertigtal krokodillen. De dieren zagen er niet uit zoals hij ze eerder gezien had in de rest van het dicht beboste land, en dat vroeg om nader onderzoek.

Archeoloog ontdekt mogelijk nieuwe diersoort: oranje krokodillen die enkel in het pikdonker leven
Matthew Shirley is krokodilexpert. Foto: Oliver Testa

Dertig krokodillen

Twee jaar later keerde Oslisly terug. Dit keer met speleoloog Olivier Testa en krokodilspecialist Matthew Shirley aan zijn zijde. Ze vingen samen een van de krokodillen uit de grot om hem te mee te nemen voor verdere studie.

In klaarlichte dag zag het dier er helemaal anders uit: het had niet de blauwgrijze kleur zoals andere Afrikaanse dwergkrokodillen, maar wel een oranje tint.

Terug in de grot werden dertig (zichtbare) krokodillen geteld, waarvan een tiental jongere dieren er anders bleek uit te zien dan hun oudere soortgenoten. De jonge dieren leken wél meer op de gewone krokodillen in Gabon.

Eigen gevangenis

De onderzoekers geloven daarom dat de jonge dieren nog klein genoeg zich om door de spleten en nauwe openingen van de grot te kruipen. Zo komen ze in het bereik van daglicht en vers voedsel, net zoals gewone krokodillen.

De oudere dieren, die te groot en zwaar zijn voor dergelijke klim manoeuvres, zitten voor de rest van hun leven ‘opgesloten’ in de gangen en het water van de Abanda-grotten. Zij zien ook geen zonlicht meer en kunnen enkel eten wat voorhanden is in hun grottencomplex.

“Ze zitten op de een of andere manier vast in hun eigen, geheime gevangenis,” zegt Oslisly. “Ze eten vleermuizen die in families van wel tienduizenden door de grotten vliegen. En ook krekels die op de vochtige wanden overleven.”

Archeoloog ontdekt mogelijk nieuwe diersoort: oranje krokodillen die enkel in het pikdonker leven
Een grotkrokodil en een gewone dwergkrokodil. Foto: Oliver Testa

Oranje kleur

Na verloop van tijd worden de oudere krokodillen oranje. Een kleurverandering die te wijten is aan het feit dat ze zoveel tijd doorbrengen in water en vleermuis guano, de natuurlijke afzetting die ontstaat door de gedroogde uitwerpselen van de dieren, geloven de onderzoekers. Die combinatie zou er voor zorgen dat hun huid afbleekt.

Krokodillen zijn ectotherm, het zijn koudbloedige dieren die een constante warmte opzoeken. Hun omgeving moet dan ook warm genoeg zijn om te overleven, laat staan om te gedijen. Maar volgens Oslisly zijn de omstandigheden in de grotten wel degelijk goed genoeg: het is er warm want het water behoudt een temperatuur van rond de 22 °C. Net als de dwergkrokodil, dat een nachtdier is, kunnen ze jagen in het donker.

Gesplitste genen

Uitvoerig genetisch onderzoek bracht nog meer aan het licht: de oranje grotachtige dwergkrokodil lijkt wel degelijk op zijn familie dwergkrokodillen, maar toch ontbreekt er een gelijkaardige set genen. En dat zou kunnen betekenen dat deze krokodillen zich kunnen splitsen van hun voorgangers. “Het is een geïsoleerde genetische groep,” zegt Oslisly. “De resultaten wijzen erop dat de grotkrokodil zich al duizenden jaren geleden genetisch heeft afgescheiden van zijn verwanten die wél voortdurend in de buitenlucht leven.”

Archeoloog ontdekt mogelijk nieuwe diersoort: oranje krokodillen die enkel in het pikdonker leven
De Abanda-grotten in Gabon. Foto: Oliver Testa

Voortplanting

Expert Matthew Shirley ving enkele van de krokodillen om verder te bestuderen. Toch blijft de vraag waar de dieren zich precies voortplanten. De kleinere kunnen zich uit de grotten wringen om ergens een broedplaats te maken, maar de grotere kunnen dat niet. Misschien paren zij niet meer? Of is het mogelijk om zich toch volledig in de grotten te nestelen? Hun Afrikaanse soortgenoten hebben normaal gezien begroeiing nodig voor hun eieren, maar die is in de grotten nergens te vinden. Zijn deze oranje grotkrokodillen ook hierin veranderd van gewoontes?

Nog heel wat vragen blijven dus (deels) onbeantwoord. De onderzoekers bestuderen de dieren ondertussen in alle rust verder, aangezien de lokale bevolking te angstig is om de grotten te betreden.