vanmechelen op woensdag

Virtuele gedachten

Print
Virtuele gedachten

Foto: LD

De Amerikaanse psycholoog Robert Epstein vertelt in het vakblad New Scientist dat we zonder dat we er erg in hebben massaal worden beïnvloed door nieuwe informatietechnologieën. Dagelijks hangen we aan een sonde van leugens, verdraaiingen en manipulaties. Wat is feit en wat is fictie? Wat is echt en wat is schijn? Wat is leugen en wat is waarheid? We dwalen en verdwalen.

De oude vertrouwde expert, de media, verliest haar positie als arbiter. Haar fluitje klinkt steeds stiller, weggeblazen door een oneindige stroom van sociale mediaberichten die onze perceptie 24/7 masseren. Marketeers, lobbyisten, spindoctors, activisten,… ze hebben via sociale media een directe toegang tot ons sanctum sanctorum. 

Is dat zo vreselijk? Het Wereld Economisch Forum vindt van wel. Digitale misinformatie ligt volgens het WEF centraal in de constellatie van technologische en geopolitieke risico’s van onze hypergeconnecteerde wereld, gaande van terrorisme tot cyber attacks. Niemand is immuun voor deze manipulatie. Een sociaal medium als Facebook kan dit stimuleren. Ze bieden aan wat we graag lezen, ze geven ons de tools waarmee we ervoor zorgen nooit nog geconfronteerd te moeten worden met dingen waar we het niet mee eens zijn. 

Als we niet uitkijken geven ze ons de sleutels voor onze eigen mentale kooi. De wereld als spiegel van onze kerker.

Zonder dat we het weten wordt onze blik op de wereld nauwer en meer en meer voorgekauwd. Dat beïnvloedt ons op een subtiele, langzame manier. We zijn een tijdperk binnengestapt van onbekende psychologische manipulatie. Zonet nog werd ik gepolst over de feeds die ik het liefst op mijn tijdslijn wil lezen. Ongetwijfeld horen daar de gepaste reclameboodschappen bij om me in de juiste context te overtuigen om geld uit te geven. En op de juiste manier te denken. 

Uit onderzoek blijkt dat Facebook een tochtgat is van verschillende windstromen die professioneel worden aangewakkerd. Hun verspreiding over netwerken wordt gemonitord en kan zelfs voorspeld worden. Dat doet nadenken. Informatie verspreidt zich als een virus en wordt ook zodanig bestreden. Iets wat onze topviroloog Marc Van Ranst de laatste maanden aan de levende lijve heeft ondervonden, na zijn standpunten over Israël en de vluchtelingen. 

De wetenschappers in New Scientist spreken over een nieuw vorm van ongeletterdheid. We zijn meer geneigd om informatie op sociale media voor waar aan te nemen. Kranten worden steeds minder gelezen. Om kritisch te blijven zouden we dringend moeten beseffen dat verschillende media nodig zijn. Dat dit besef zoveel jaar na de geboorte van het internet nog niet is doorgedrongen in ons onderwijs, vind ik opmerkelijk.