“Maaseikenaren zijn kaal, lui en hovaardig”

José Raets heeft een hele hypothese uitgedokterd over het verband tussen de spotnamen die Maaseikenaren zichzelf geven en de kardinale deugden die je terugvindt in het Lam Gods, het wereldberoemde schilderij van Maaseikenaren Jan en Hubert van Eyck.


Maaseikenaren noemen zichzelf ‘kaal, lui, lekker en hovaardig’, dit zijn zelfs de officiële Maaseiker ‘deugden’. En kijk, volgens Raets zou die spotnaam voortvloeien uit de deugden voorzichtigheid, vastberadenheid, gematigdheid en rechtvaardigheid.
“Als je spot, draai je dingen om”, zegt Raets.

In 2014 is het 150 jaar geleden dat Jan en Hubert van Eyck een standbeeld kregen in Maaseik. Ze werden gebeeldhouwd als rechtvaardige rechters, zoals ze zichzelf op het Lam Gods hadden geschilderd. De eerste aanzet tot de voorbereidingen op dat feest is vrijdag al gegeven.

José Raets, klinisch psycholoog van beroep en Van Eyck-specialist van roeping, is intussen alvast op zoek gegaan naar de identiteit van de mensen van Maaseik. Zou het kunnen dat hun zin voor kleinburgerlijke deugden de eeuwen heeft overleefd, vraagt hij zich af.

Tussen het moment dat Jan en Hubert Van Eyck het Lam Gods hebben geschilderd (1432) en het moment waarop hun standbeeld op de Markt is geplaatst (1865), zijn trouwens eeuwen verlopen. “Maar die periodes hebben wel een verband. De periode van het Lam Gods was ook de periode dat de burgerij opkwam. Mensen werden op hun verdienste beoordeeld en niet meer alleen op hun afkomst. De periode van het standbeeld, was ook het moment waarop de burgerij uiteenviel in een lage en een hoge klasse."
"En wat doen mensen die het slecht hebben? Die spotten met zichzelf om te vermijden dat anderen dat doen. Vandaar de Maaseiker ‘deugden’: kaal, lui, lekker en hovaardig. Het is dezelfde periode waarin ze beslist hebben om een carnavalsstoet op te richten.”

Volgens Raets is er een verband tussen die spotnamen en de vier panelen van het Lam Gods die de kardinale deugden voorstellen. “De pelgrims van het Lam Gods staan voor voorzichtigheid, de ridders voor vastberadenheid, de kluizenaars voor gematigdheid en de rechters voor rechtvaardigheid. Als je het tegengestelde neemt, kom je aan kaal, lui, lekker en hovaardig. Maaseik was in de tijd van van Eyck kleinburgerlijk en in de periode van het standbeeld dus ook nog. Kleinburgerlijk betekent dat je je houdt aan de gedragsregels.” Zijn ze vandaag nog kleinburgerlijk in Maaseik? “Dat zou kunnen, dat is voor mijn volgend onderzoek.”
Raets hoopt dat hij naar aanleiding van de feesten van 2014 zijn studiewerk in een boek kan gieten.

Liliana CASAGRANDE

Immo in de regio

Auto's in de kijker

Jobs in de regio