Hugo Claus (78) overleden na euthanasie

Print
Hugo Claus (78) overleden na euthanasie

Hugo Claus (78) overleden na euthanasie Foto:

De Vlaamse auteur Hugo Claus overleed deze namiddag in het Antwerpse Middelheimziekenhuis. Hij leed aan Alzheimer en vroeg om euthanasie.Lees de uitgebreide biografie en de vele reacties. De begrafenis is op 29 maart.
BR />

Hugo Claus werd 78 jaar oud. Zijn bekendste werk is 'Het verdriet van België'. Hij werd ook vaak getipt als kanshebber voor de Nobelprijs Literatuur. Naast schrijven maakte Claus ook films, dichtte hij en maakte schilderijen.

Hij was gefascineerd door de liefde voor de moeder, vaderhaat, het katholieke geloof en de impact van de oorlog op Vlaanderen.


U kunt uw medeleven betuigen of herinneringen ophalen aan Hugo Claus via ons reactiescript. Lees alle reacties.
Hugo Claus overleden: Bekijk de video
Gerelateerde berichten
"Alles van Claus is prachtig"

Stad Antwerpen legt rouwregister aan

Het Antwerpse stadsbestuur legt een rouwregister aan voor de overleden schrijver Hugo Claus. Ze doet dat uit respect en omwille van het belang dat Claus had voor de stad.

Het Antwerpse schepencollege betuigt verder haar oprechte deelneming aan de familie van de literaire duizendpoot. Het rouwregister wordt aan de infobalie van het stadhuis op de Antwerpse Grote Markt geplaatst. Vanaf donderdag 20 maart tot en met vrijdag 4 april is iedereen welkom tijdens de openingsuren.

Begrafenis op 29 maart

Hugo Claus wordt op 29 maart begraven. Die dag is er een plechtigheid in de Antwerpse Bourla schouwburg. Een kerkelijke dienst komt er niet.

Luc Coorevits, de man achter 'Behoud de Begeerte', zal de plechtigheid organiseren. "Op 13 april komt er ook een hommage aan Claus in de dezelfde schouwburg", zegt Coorevits. "Verschillende schrijvers lezen die avond een gedicht van de betreurde schrijver voor. Er zal ook live muziek zijn, van rock tot klassiek."

Biografie Hugo Claus

Met zeven Staatsprijzen - vier voor toneelletterkunde, een voor poëzie, een voor verhalend proza en een voor zijn volledige oeuvre - en met een Prijs der Nederlandse Letteren is Hugo Claus de meest gevierde van alle Nederlandstalige auteurs. Hij geldt als een van de meest productieve en veelzijdige Vlaamse kunstenaars omdat hij eveneens een interessante bijdrage tot de schilderkunst en de film leverde.

Hugo Maurice Julien Claus werd op 5 april 1929 in het Brugse Sint-Janshospitaal geboren en overleed op 19 maart 2008 in het Antwerpse Middelheim ziekenhuis. Claus is samen met Georges Simenon een van de bekendste Belgische auteurs in het buitenland. Van alle Vlaamse auteurs werd zijn werk het vaakst vertaald.

Tot zijn elfde zat Hugo Claus op een strenge katholieke kostschool. Al vlug werd duidelijk dat geen enkele school de eigenzinnige jongen kon bedwingen. Na enkele escapades verliet Claus het ouderlijk huis en ging op een kleine boerenhoeve wonen, terwijl hij school volgde aan de Kunstacademie in Gent. Om in zijn levensonderhoud te voorzien, schilderde hij de gevels van de stad.

Als adolescent trok Claus als seizoenarbeider naar een suikerfabriek in Noord-Frankrijk. Vandaar reisde hij door naar Parijs, waar hij zich aansloot bij de surrealistische kring. Hij ontmoette er geestverwanten zoals de Franse dichter-toneeltheoreticus en schilder Antonin Artaud.

Eerste roman

In 1947 vestigde Claus zich in Oostende. Hij schreef er zijn eerste gedichtenbundel "Kleine reeks". In dit debuut komen meteen de belangrijkste thema's uit Claus' werk aan bod: een niet aflatende en niets ontziende opstandigheid tegen de burgerij, de noodzaak van het maken van de eigen keuze, de bevrijdende actie en het zoeken naar de uitbouw van een authentiek bestaan zonder compromissen.

Na zijn legerdienst vertrok de schrijver eind 1950 voor lange tijd naar Parijs en Rome. Claus zou daarna nog tientallen keren verhuizen. Pas in 1955 kwam hij terug naar België. Hij huwde met de Nederlandse redersdochter Elly Overzier en vestigde zich in Gent.

In 1951 verscheen zijn eerste roman, "De Metsiers", waaruit een brutaal realisme naar voren treedt. Het verhaal speelt zich af in een familie van asociale boeren die de speelbal zijn van hun instincten en van een verslindend matriarchaat. Voor deze korte roman kreeg Claus de Arkprijs van het Vrije Woord en de Leo J. Krijnprijs. De roman was het startschot van het bijzonder productieve schrijversleven van Claus. In ruim een halve eeuw verschenen meer dan 150 publicaties van hem.

"Het verdriet van België"

Tot zijn belangrijkste proza en romans behoren onder andere "De Hondsdagen" (1952), "De koele minnaar" (1956), het in 1964 met de August Beernaertprijs bekroonde "De verwondering" (1962) en vooral "Het verdriet van België" (1983), de roman die in het najaar van 1984 met de driejaarlijkse Staatsprijs voor verhalend proza werd onderscheiden.

In dat werk vertelt Claus over de vooroorlogse periode, de oorlogsjaren met de collaboratie en het begin van de naoorlog in het dorpje Walle, dit alles door de ogen van het hoofdpersonage Louis Seynaeve. Het werk genoot internationale bijval en werd onder andere in het Chinees, Engels, Frans, Duits, Italiaans en Pools op de markt gebracht. De Italiaanse vertaling (La sofferenza del Belgio) werd in het jaar 2000 bekroond met de prestigieuze Premio Nonino. Er werd ook een televisiereeks van het boek gemaakt, die eveneens succes had in het buitenland.

Met Het verdriet van België bereikte Hugo Claus een mythische status in de literaire wereld. Later zou hij die status bevestigen met romans als "De Zwaardvis" (1989) en "De Geruchten" (1996), een boek over roddel en achterklap in het zieke België. In 1997 kreeg hij voor dat werk de Libris Literatuurprijs en nog een jaar later de Europese Aristeion-literatuurprijs. De Franse vertaling van "De Zwaardvis" werd in 1989 bekroond met de Grand Prix de l'humour noir.

Poëzie

De poëzie van Hugo Claus, hoewel minder besproken en gerecenseerd, wordt ook erg op prijs gesteld. Zijn bekendste gedichtenbundels zijn "Een Huis dat tussen Nacht en Morgen staat" (1953), "Oostakkerse gedichten" (1955) - met de beroemd geworden gedichten "Moeder" en "Livia" - "Een geverfde ruiter" (1961), "De Wangebeden" (1973), "Van horen zeggen" (1970) en "Heer Everzwijn" (1970). Voor dat laatste werk kreeg hij de driejaarlijkse Staatsprijs voor poëzie. Een andere bekende bundel is "Het graf van Pernath" (1977), die Claus schreef naar aanleiding van het bruuske overlijden van zijn vriend Hugues C. Pernath.

In 1994 sleepte Claus met zijn bundel "De Sporen" (1993) de prestigieuze VSB-poëzieprijs in de wacht. In 2001 werd hij gelauwerd met de Prijs voor Europese Poëzie van de stad Munster voor zijn tweetalige werk "Gedichte". Nog een jaar later volgde de Prijs voor Letterkunde van de Vlaamse Provincies voor de verzenbundel "Wreed Geluk" (1999).

Bundels kortverhalen die het bij het publiek en de pers goed deden zijn "Natuurgetrouw" (1954), "De zwarte keizer" (1958), "Natuurgetrouwer" (1969) en "Alibi" (1985), waarvoor hij in 1986 de Herman Gorterprijs kreeg.

Succesvol toneelschrijver

Hugo Claus was van meet af aan ook een succesvol toneelschrijver. "Een Bruid in de morgen" - in 1955 door het Rotterdams Toneel gespeeld omdat het in Vlaanderen op hoongelach werd onthaald - is een psychologisch toneelspel met filmische inslag, dat hem zijn eerste Staatsprijs opleverde. Een jaar later werd dit stuk over de onmogelijke zuiverheid van het personage Andrea in Parijs opgevoerd. Het bleef er ruim een jaar op de affiche staan. Claus kreeg er de Lugné Poë-Prijs voor.

In 1958 volgde het harde, naturalistische stuk "Suiker" en in 1962 "De dans van de reiger", dat met een tweede Staatsprijs voor toneel werd bekroond. In 1965 schreef Claus zijn versie van "Tyl Uilenspiegel".

In de volgende werken boorde Hugo Claus vooral de thema's geweld, dood en seksualiteit aan. "Vrijdag", een stuk over incest dat Claus in 1969 schreef, was ook een voltreffer, want Claus sleepte er in december 1973 zijn derde Staatsprijs voor toneel mee in de wacht. Dit werk, dat ook in Frankrijk en in Groot-Brittannië werd opgevoerd, werd in een regie van Claus verfilmd en in februari 1981 als tweede Belgische bijdrage op het filmfestival in Berlijn voorgesteld.

Voorwaardelijke celstraf voor blote mannen op bühne

In januari 1980 verwierf Claus uit handen van toenmalig minister Rika De Backer zijn vierde Staatsprijs voor toneel, dit voor de werken "Jessica" (1977) en de bewerking van het stuk "Orestes" (1976) van Euripides. Andere vermeldenswaardige theaterstukken van Claus zijn "Thyestes" (1966) of de toepassing van Artauds theorie over "Het Theater van de Wreedheid", "Het lied van de moordenaar" (1957), "Mama, kijk, zonder handen!" (1959), "Masscheroen" (1968) - dat Claus vier maanden voorwaardelijke celstraf opleverde omdat hij blote mannen op de scène bracht -, "Leopold II" (1970), "De Spaanse Hoer" (1970), "Blauw Blauw" (1973) en "Thuis" (1975).

Claus was ook een bijzonder actief en veelzijdig vertaler en bewerker, vooral van theaterteksten. Hij vertaalde grootheden uit de Griekse, Latijnse, Duitse, Franse, Spaanse, Italiaanse en Engelse cultuur. Zijn luisterspel "Onder het melkwoud" (1957), een vertaling van "Under milk wood" van Dylan Thomas, kreeg in 1960 de Koopalprijs voor beste vertaling naar het Nederlands.

Hugo Claus schreef ook voor enkele tijdschriften zoals "Het Nieuw Vlaams Tijdschrift", "Randstad", "Podium", "Cobra" en "Tijd en Mens", een vernieuwend tijdschrift vlak na de oorlog waarvan hij mede-oprichter was.

Filmmaker

Naast scenario's van onder andere "Dorp aan de Rivier" (1958), "Het mes" (1961), "Dans van de Reiger" (1966), "Mira" (1971), "Pallieter" (1975) en "Rubens" (1977), was Claus ook als regisseur actief van onder meer "De Vijanden" (langspeelfilm, 1967), "Het Speelmeisje" (1968), de bioscoopfilm en televisiereeks "De Leeuw van Vlaanderen" (uit 1983 en naar het boek van Hendrik Conscience), "Het Sacrament" (1989, naar zijn eigen roman en toneelstuk "Omtrent Deedee"), en tot slot "De Verlossing" (2001).

Schilder

Sinds 1949 was Hugo Claus actief in de schilderkunst. Hij was betrokken bij de Belgische tak van de internationale schildersbeweging Cobra. Zo heeft hij ook enige tijd met Asger Jörn, Corneille en Pierre Alechinsky van de Cobra-groep tentoongesteld in Luik, Brussel en Parijs.

Vanaf de jaren zestig exposeerde Claus, die bij voorkeur reeksen tekent of schildert waarin een stevig verhaal zit, slechts met tussenpozen exposeren. Zo stelde hij in 1981 in de Gentse A.D.G.-Galerij zijn door hem zelf genoemde "Ordinaire tekeningen" tentoon en werd voor zijn werk in de grote overzichtstentoonstelling van Cobra, tijdens de zomer van 1991 in het Oostendse Provinciaal Museum voor Moderne Kunst, een aparte kamer voorbehouden. In juli 1992 bracht Claus in de Brusselse Liverpool Gallery een ophefmakende reeks aquarellen en penseeltekeningen rond het vrouwelijk naakt onder de titel "V.nus Vulgaris".

Unieke carrière en tientallen prijzen

Hoe uniek de carrière van Hugo Claus is, blijkt niet enkel uit de kwaliteit van zijn werk, maar ook uit de omvang en de diversiteit ervan. Claus ging ook lopen met prijzen ter bekroning van zijn gezamenlijke werk. In 1979 kreeg hij de Constant Huygheprijs voor zijn volledige oeuvre. In 1986 volgde de driejaarlijkse Prijs der Nederlandse Letteren (1986), de voornaamste prijs in het Nederlandse taalgebied. Later volgden de Prijs voor Meesterschap van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde (1995), die maar om de 15 jaar aan een schrijver wordt uitgereikt, en de Oeuvreprijs van de Vlaamse Gemeenschap (1999), de opvolger van de Staatsprijs, die hij daarmee al voor de zevende keer achter zijn naam schreef. Daarna ging Claus nog met de Prijs voor Letterkunde van de Vlaamse Provincies (2000) aan de haal.

De erkenning van Claus strekte zich uit tot ver buiten het Nederlandse taalgebied. Begin augustus 1959 werd zijn "a grant" aangewezen om deel te nemen aan het "Young Artistst Project 1959-60 (Creative Writers)", een internationaal programma voor jonge kunstenaars. Daarna volgden de Prix International Paolo Pasolini (1997), die aan veelzijdige kunstenaars wordt uitgereikt, de Prix de Consécration Herman Closson (2002) en de Leipzigse Boekenprijs ter Bevordering van de Europese Verstandshouding (2002).

Herhaaldelijk werd Claus door alle schrijversverenigingen in Vlaanderen voorgedragen als kandidaat voor de Nobelprijs literatuur. Hoewel hij vaak tot de topfavorieten werd gerekend, is de prijs nooit aan hem toegekend.

Wankele gezondheid

Claus, die sinds 1971 ook Ridder in de Kroonorde is, kwam in 1992 in het nieuws toen hij met prostaatkanker in het ziekenhuis werd opgenomen. Een jaar later, op 26 juni 1993, belandde de schrijver na een auto-ongeval in het ziekenhuis van het Franse Apt. Hij heeft ernstige verwondingen aan de ruggenwervel. In datzelfde jaar trad Claus in het huwelijk met Veerle De Wit.

Op 12 februari 2003 werd Claus onwel tijdens de première van de literaire tournee Saint Amour in Leuven. Dat bleek achteraf het gevolg te zijn van een longontsteking en een lichte beroerte. In een opmerkelijk interview met de VRT-radio zei Hugo Claus in oktober 2005 dat hij niet langer poëzie wil publiceren. Hij zei teleurgesteld te zijn over het gebrek aan reacties in de pers op twee verzamelbundels. In het interview had Claus het ook over zijn wankele gezondheid. Het viel hem zwaar dat zijn geheugen het soms liet afweten.

In december 2005 opende in De Zwarte Panter een tentoonstelling met schilderijen die Claus samen met acteur Jan Decleir en schilder Fred Bervoets maakte. Om die werken te maken, waren ze de zomer daarvoor drie dagen lang bijeen. In het Nederlandse Amstelveen werd enkele maanden eerder de eerste grote overzichtstentoonstelling van Hugo Claus geopend. De retrospectieve bestond uit zo'n 150 tekeningen, aquarellen, gouaches en collages.