Museum in citadel Diest bijna dakloos na vertrek para’s

13/01/'11 Vlaams-Brabant Van een stengun tot een boerka: het Pegasus-museum, uithangbord van het 1ste bataljon Para in Diest, is een goede introductie op 70 jaar Belgische militaire operaties in het buitenland. Maar 1 Para bestaat niet meer, de eenheid werd in oktober ontbonden. Het ‘Plan De Crem’, weet u wel. Er is nog even een achterwacht, maar in juli 2011 stelt Defensie de citadel te koop.

“Waar naartoe?” Oud-korpsoverste Roger Aerts slaapt niet meer goed de laatste maanden. Roger Aerts’ (74) roots liggen in Aarschot, maar hij is al lang vergroeid met Diest. De voorzitter van de vzw van het museum woont zélfs aan de voet van de citadel. “Eerst laat ik je het even zien”, zegt hij bij aankomst. “Vraag erna wat je te vragen hebt.”

Nu ja, dat even... Maar zijn rondleiding in die kazemat van de Diestse citadel, gebouwd in en op een heuvel als vijfhoekig bastion tegen den Hollander in het midden van de 19de eeuw, is interessant: de oprichting van een special forces- eenheid in 1942 in Engeland die als eerste geallieerde troepen achter de Siegfriedlinie letterlijk landden, al was dat laatste per vergissing.

Dan kwamen Congo 1960, Stanleystad 1964, Kolwezi 1978, tot recentere operaties in Somalië, Ethiopië, Rwanda, Kosovo en Afghanistan. Een hele hap Belgisch buitenlands beleid na WO II is hier museum geworden.

“Alleen hebben we nooit goed begrepen wat we in Somalië moesten doen. Tot Willy Claes enkele maanden later secretaris-generaal van de NAVO werd.”

Het klinkt bitter. Stanleystad was bijvoorbeeld een triomf, met als ogenblikkelijk toetje een defilé in Brussel. “We stonken nog, we hadden ons drie weken niet kunnen wasssen, toch was het onvergetelijk.”

Somalië was veeleer een smet op het blazoen van die van Diest, met een in de media toen breed uitgesmeerd wangedrag. Maar nu de toekomst. “We staan los van het leger, maar hebben wel altijd genoten van de faciliteiten hier. Wat als het hier in juni definitief sluit? Dan moeten we weg.”

Roger Aerts hoopt ergens bij Defensie te blijven. Maar 1 Para, enige tweetalige eenheid van het land “en nooit communautaire problemen gehad”, bestaat formeel niet meer. De Nederlandstaligen zitten vooral bij die van Tielen (3de bataljon para, red.), de Franstaligen in Flawinne (2de bataljon commando, red.). Ook zijn er een vijftigtal naar het nabije en gegeerde Schaffen gegaan, naar het trainingscentrum daar.

“In Tielen hebben ze al een museum, daar zitten ze niet op ons te wachten. Schaffen zou ideaal zijn, maar daar hebben ze geen plaats. Het legermuseum? Dat heeft nu al een te grote collectie. Dan eindigen we in een kelder en komen we er nooit meer uit.”

12 februari is D-day voor het Pegasus-museum. Dan komt de algemene vergadering bijeen. “Ofwel kunnen we elders doorstarten, ofwel heffen we onszelf op. Hopelijk weten we dan meer.”

“We zijn geïnteresseerd, maar niet voor elke prijs”

“De beste plaats voor het museum? De citadel uiteraard. Het kader is perfect”, vindt luitenant-kolonel De Scheemaecker, nu korpsoverste van het derde bataljon para in Tielen. Hij is met een honderdtal Diestse para’s mee verhuisd naar Tielen bij Turnhout. “Een oplossing is niet eenvoudig. Als je herlocaliseert, speel je je vrijwilligers kwijt.”

Veel, zoniet alles, hangt af van de herbestemming van de citadel. Voor de stad Diest een interessante plek. Veel groen, veel patrimonium en zo goed als in het centrum.

Burgemeester Jan Laurys: “Samen met de provincie Vlaams-Brabant laten we een studie voor een herbestemming uitvoeren. Daarvan hangt veel af. Ook de interesse van private partners. Wij zijn geïnteresseerd. Tenminste als de prijs niet te hoog is. Dan kunnen we de herbestemming mee sturen.”

De site is in zijn geheel beschermd. Inclusief de veel jongere gebouwen op het binnenplein. Dat antwoordde minister Bourgeois op een parlementaire vraag na advies van zijn administratie. Nieuwbouw zou dus niet kunnen.

“Informeel is er al gas teruggenomen”, weet Laurys (DDS). “We spelen open kaart met alle betrokken partijen. De ideale oplossing, een totale restauratie, zal moeilijk worden, maar we willen wel een goede oplossing. De site mag vooral niet verloederen. Ik sluit niets uit. Ook nieuwbouw niet. Het zal een combinatie moeten worden van functies. Waarom bijvoorbeeld onder meer geen jeugdherberg? Zelfs in de kazematten? In Nederland zijn daar mooie voorbeelden van.”