Kinderen leren echtscheiding verwerken

16/09/'02 Dagelijks gaan veertig gezinnen in Vlaanderen uit elkaar. Eén op drie kinderen krijgt te maken met een echtscheiding. Het taboe lijkt helemaal verdwenen. Maar daarom is een gezinsbreuk niet makkelijker te verteren.Vooral voor kinderen is het een harde confrontatie met de realiteit. “Op dit moment is er een wachtlijst van vijftig kinderen, waarvan zo’n tien met een echtscheidingsproblematiek”, zegt kinderpsycholoog Ludo Driesen (foto). “Ik had het graag anders gezien.”

Ludo Driesen zit al 24 jaar in het vak. Als kinder- en jeugdpsycholoog kent hij de problemen die komen kijken bij een echtscheiding. Vanuit die kennis schreef hij Kinderen en Echtscheiding, een boek dat kinderen alleen of samen met hun ouders of een andere vertrouwenspersoon kunnen lezen. In het boek vertelt de twaalfjarige Thomas in dagboekstijl over zijn belevenissen en gevoelens die hij in de verschillende stadia van de echtscheiding meemaakt.

Is de taboesfeer werkelijk doorbroken?

Ludo Driesen: “Niet echt. Kinderen zijn allesbehalve fier dat hun ouders gescheiden zijn. In de klas komen ze wel sneller lotgenoten tegen die met eenzelfde situatie zitten. Gek genoeg schept dat niet altijd een band tussen de kinderen. Ze voelen zich niet meteen tot elkaar aangetrokken, omdat ze hetzelfde hebben meegemaakt. Het kind blijft met een zekere schaamte zitten. Tegelijkertijd is een scheiding daardoor ook een beetje een bedreiging voor alle kinderen. De vrees bij kinderen uit een hecht gezin neemt aanzienlijk toe. Bij ruzies denken sommige kinderen al vlug dat ook hun ouders uit elkaar zullen gaan.”

Het incasseringsvermogen van kinderen verbaast u nog steeds.

“Kinderen hebben een heel groot incasseringsvermogen. Veel hangt af van de manier waarop de echtscheiding verloopt. Is de chaos groot in het gezin? Doen zich veel veranderingen voor na de scheiding? Zijn de ouders sterk genoeg om het gezin te reorganiseren? Is er voldoende duidelijkheid omtrent het nieuwe leven na de scheiding? De context is van groot belang. Ze leren uiteindelijk met de situatie van gescheiden ouders leven, ook al zijn ze niet enthousiast over de situatie. Het loyaliteitsgevoel van kinderen ten opzichte van hun ouders is enorm. Ze blijven zowel vader als moeder graag zien. Partners die uit elkaar gaan, moeten samen ouders blijven. Als het kind ziet dat beide ouders elkaar respecteren, zal het makkelijker met de situatie omkunnen.”

In het geval van Thomas loopt alles behoorlijk goed af.

“Ik wilde een hoopvol boek schrijven. Ouders krijgen toch al snel een schuldgevoel en dat wilde ik niet nog eens benadrukken. Dit verhaal moet een voorbeeldfunctie hebben. Het dagboek is bedoeld voor kinderen vanaf zeven jaar. Op die leeftijd kunnen kinderen hun gevoelens redelijk verwoorden en kunnen ze het boek stilaan ook alleen lezen. Toch hoop ik dat ze het boekje ook samen met de ouders en andere vertrouwensfiguren bekijken. Ouders en leraren mogen ook weten wat het kind doormaakt tijdens een echtscheiding.”

Het bezoekrecht vindt u te structureel. Een soepelere interpretatie van hoedeen bezoekregelingen zou volgens u de aanpassing bij kinderen versnellen.

“De kinderen in mijn praktijk vragen er vaak om. Ze willen naar papa of mama op bezoek, maar vaak niet zozeer op vooraf bepaalde tijdstippen. Even tussendoor met de fiets is wel leuk. Kinderen houden niet zo van ‘gestructureerd contact’. Daarom, doorbreek de papieren afspraak indien mogelijk, en pas hem soepel toe. Maar dat kan alleen als beide ex-partners opnieuw respect voor elkaar als ouders kunnen tonen. Als psycholoog krijgen wij regelmatig verzoeken van een ouder om het bezoekrecht van de ander teniet te doen. Maar dat is onze taak niet. Er zijn genoeg bemiddelingshuizen waar ouders met deze problematiek kunnen aanbellen.”

Laat een echtscheiding zich ook in een later stadium opnieuw voelen?

“Daar is eigenlijk nog maar weinig onderzoek naar gedaan. Maar ik kan mij voorstellen dat kinderen van gescheiden ouders anders tegen dingen aankijken. Op volwassen leeftijd een relatie aangaan bijvoorbeeld kan een serieus probleem zijn. Je baseert je toch vooral op eigen ervaringen en die uit je omgeving. En die waren voor echtscheidingskinderen niet zo best. Maar voor kinderen die heel hun leven lang tussen ruziënde ouders moeten leven natuurlijk ook niet!”

Kinderen en Echtscheiding - Ludo Driesen - Uitgeverij Garant - 170 blz. - 16,90 euro.